HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dębica

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy25 600 mieszkańcówdochody własne 6400 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.51% do 0.61%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.88% do 24.44%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka52 870 zł133+5.0%16 635 zł71%-41 387 zł0.273
●RozwójProgramPodwyżka56 702 zł121+2.9%12 560 zł75%-37 312 zł0.291
Szeroki programBez zmianPodwyżka51 267 zł124+2.4%21 483 zł71%-40 492 zł0.356
●Bez zmianProgramPodwyżka60 297 zł109+0.9%8727 zł77%-33 479 zł0.368
RozwójProgramBez zmian46 114 zł121+5.0%34 847 zł70%-40 760 zł0.385
RozwójBez zmianPodwyżka55 083 zł112+0.4%17 482 zł75%-36 436 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian49 701 zł109+2.9%31 078 zł73%-36 937 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian42 291 zł133+7.1%38 857 zł66%-44 825 zł0.412
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka49 279 zł116+0.9%26 087 zł71%-41 139 zł0.433
Szeroki programBez zmianBez zmian41 007 zł124+4.5%44 095 zł66%-43 812 zł0.461
RozwójBez zmianBez zmian44 813 zł112+2.4%40 104 zł70%-39 766 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka64 009 zł96-1.3%4728 zł79%-29 480 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian53 401 zł96+0.7%27 158 zł76%-32 951 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka41 869 zł109+4.5%48 339 zł69%-39 488 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka58 661 zł100-1.6%13 722 zł78%-32 622 zł0.489
RozwójProgramObniżka38 288 zł121+6.6%52 100 zł66%-43 304 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka53 101 zł104-1.1%22 079 zł74%-37 075 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian48 383 zł100+0.4%36 353 zł73%-35 961 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian39 211 zł116+2.9%48 301 zł66%-44 382 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka45 561 zł96+2.2%44 428 zł72%-35 511 zł0.532
●Szeroki programProgramObniżka34 471 zł133+8.7%56 103 zł63%-47 361 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian43 024 zł104+0.9%44 302 zł69%-40 328 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka37 224 zł112+3.9%56 861 zł66%-42 222 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka33 423 zł124+6.0%60 845 zł63%-46 260 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka40 787 zł100+1.9%53 117 zł69%-38 425 zł0.572
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka56 686 zł92-3.1%18 311 zł77%-33 253 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian57 027 zł83-1.6%23 507 zł79%-29 051 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian52 065 zł87-1.8%32 455 zł76%-31 996 zł0.602
Bez zmianWstrzymanieBez zmian46 601 zł92-1.1%40 545 zł72%-36 517 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka62 354 zł87-3.8%9811 zł79%-28 644 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka49 180 zł83-0.1%40 921 zł75%-31 620 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka31 771 zł116+4.5%64 754 zł63%-46 775 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka67 645 zł83-3.6%865 zł82%-25 568 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka35 578 zł104+2.4%60 763 zł65%-42 729 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka44 461 zł87-0.3%49 322 zł72%-34 469 zł0.634
Bez zmianWstrzymanieObniżka39 148 zł92+0.4%57 012 zł69%-38 924 zł0.652
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka60 387 zł79-5.2%14 391 zł79%-29 266 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian50 290 zł79-3.3%36 637 zł75%-32 542 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian55 672 zł74-4.0%28 960 zł79%-28 117 zł0.711
OgraniczenieWstrzymanieObniżka42 829 zł79-1.8%53 144 zł71%-34 959 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianObniżka48 061 zł74-2.6%45 877 zł76%-30 599 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka65 971 zł74-6.0%6123 zł82%-24 752 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian53 905 zł66-5.5%33 072 zł78%-28 654 zł0.801
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka46 437 zł66-4.0%49 692 zł75%-31 080 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka64 012 zł66-7.4%10 632 zł81%-25 365 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.39 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 87% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.