HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brzostek

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy12 592 mieszkańcówdochody własne 6714 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.03% do 0.04%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.66% do 21.41%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka37 456 zł133-0.6%17 195 zł65%-47 233 zł0.289
●RozwójProgramPodwyżka41 394 zł121-2.5%12 998 zł69%-43 037 zł0.300
Szeroki programBez zmianPodwyżka36 185 zł124-3.0%21 000 zł65%-46 297 zł0.366
●Bez zmianProgramPodwyżka45 092 zł109-4.5%9047 zł71%-39 086 zł0.372
RozwójProgramBez zmian31 724 zł121-0.6%32 394 zł64%-46 417 zł0.391
RozwójBez zmianPodwyżka40 105 zł112-5.0%16 882 zł69%-42 121 zł0.409
Bez zmianProgramBez zmian35 413 zł109-2.5%28 511 zł66%-42 477 zł0.413
●Szeroki programProgramBez zmian27 796 zł133+1.4%36 520 zł60%-50 602 zł0.423
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka34 337 zł116-4.5%25 083 zł64%-46 984 zł0.442
Szeroki programBez zmianBez zmian26 821 zł124-1.1%40 839 zł60%-49 548 zł0.467
RozwójBez zmianBez zmian30 731 zł112-3.0%36 732 zł64%-45 383 zł0.469
Bez zmianProgramObniżka28 263 zł109-1.1%43 652 zł63%-44 979 zł0.485
●OgraniczenieProgramPodwyżka48 929 zł96-6.6%4903 zł75%-34 942 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian39 238 zł96-4.7%24 451 zł70%-38 347 zł0.486
RozwójProgramObniżka24 581 zł121+0.9%47 528 zł59%-48 911 zł0.490
Bez zmianBez zmianPodwyżka43 787 zł100-6.8%13 007 zł72%-38 189 zł0.491
RozwójWstrzymaniePodwyżka38 264 zł104-6.4%20 958 zł67%-42 799 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian34 403 zł100-5.0%32 868 zł66%-41 462 zł0.515
OgraniczenieProgramObniżka32 080 zł96-3.2%39 603 zł65%-40 860 zł0.526
Szeroki programWstrzymanieBez zmian25 152 zł116-2.5%44 566 zł59%-50 158 zł0.528
●Szeroki programProgramObniżka20 660 zł133+3.0%51 647 zł56%-53 088 zł0.539
RozwójBez zmianObniżka23 807 zł112-1.6%51 424 zł59%-47 790 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian29 070 zł104-4.5%40 451 zł63%-45 985 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka19 903 zł124+0.4%55 523 zł56%-51 947 zł0.565
Bez zmianBez zmianObniżka27 472 zł100-3.5%47 567 zł63%-43 877 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka41 952 zł92-8.2%17 075 zł71%-38 859 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian42 984 zł83-6.8%20 663 zł74%-34 310 zł0.591
OgraniczenieBez zmianBez zmian38 208 zł87-7.0%28 831 zł70%-37 355 zł0.599
Bez zmianWstrzymanieBez zmian32 749 zł92-6.4%36 579 zł65%-42 056 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka47 604 zł87-8.9%8957 zł75%-34 067 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka35 816 zł83-5.4%35 958 zł69%-36 832 zł0.606
RozwójWstrzymanieObniżka22 278 zł104-3.0%54 878 zł59%-48 335 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka18 368 zł116-1.1%58 985 zł56%-52 500 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka52 685 zł83-8.7%898 zł78%-30 892 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka31 268 zł87-5.6%43 606 zł65%-39 780 zł0.626
Bez zmianWstrzymanieObniżka25 950 zł92-5.0%51 014 zł62%-44 414 zł0.645
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian36 563 zł79-8.4%32 532 zł69%-37 938 zł0.689
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka45 779 zł79-10.3%13 015 zł74%-34 727 zł0.692
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian41 934 zł74-9.2%25 202 zł74%-33 339 zł0.708
OgraniczenieWstrzymanieObniżka29 755 zł79-7.0%46 976 zł64%-40 307 zł0.713
Głębokie cięcieBez zmianObniżka34 986 zł74-7.8%40 053 zł70%-35 775 zł0.715
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka51 341 zł74-11.0%5135 zł78%-30 039 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian40 297 zł66-10.5%28 820 zł73%-33 912 zł0.798
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka33 481 zł66-9.2%43 408 zł69%-36 291 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka49 524 zł66-12.3%9110 zł77%-30 688 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 305 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.88 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 96% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.