HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Rzeszów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy198 317 mieszkańcówdochody własne 10 704 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.56% do 2.01%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.59% do 17.47%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne66 348 zł132+12.8%29 024 zł83%-37 700 zł0.290
●RozwójDoinwestowanieAktywne62 985 zł137+12.8%31 796 zł81%-40 449 zł0.315
●RozwójBez zmianAktywne69 735 zł119+10.6%24 473 zł85%-33 138 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne59 519 zł150+15.0%36 425 zł79%-45 102 zł0.333
Bez zmianDoinwestowanieAktywne66 327 zł123+10.4%27 331 zł84%-35 955 zł0.342
●Szeroki programOgraniczenieAktywne73 646 zł110+9.5%21 016 zł86%-29 693 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne73 002 zł105+8.2%20 093 zł86%-28 729 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne72 178 zł108+7.7%20 840 zł86%-29 478 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne76 934 zł97+7.3%16 567 zł90%-25 244 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian51 287 zł127+11.9%50 927 zł77%-45 070 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian54 808 zł114+9.7%47 975 zł80%-40 442 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 079 zł132+11.9%55 209 zł76%-47 729 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian58 557 zł105+8.6%43 017 zł82%-37 094 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne78 747 zł90+5.5%13 726 zł92%-22 375 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne77 907 zł93+5.0%14 492 zł91%-23 142 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 554 zł118+9.5%52 310 zł78%-43 169 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian44 480 zł145+14.1%58 250 zł74%-52 446 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian58 208 zł100+7.3%45 166 zł82%-35 967 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne80 107 zł83+5.0%12 292 zł92%-20 942 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian57 381 zł103+6.8%45 941 zł82%-36 720 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian61 980 zł92+6.5%40 217 zł84%-32 578 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja43 073 zł123+11.3%64 823 zł75%-49 368 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja46 676 zł110+9.2%61 824 zł76%-44 692 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 349 zł101+8.1%57 020 zł79%-41 385 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja39 943 zł128+11.3%68 980 zł73%-51 984 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja43 499 zł114+8.9%66 028 zł75%-47 377 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 262 zł141+13.6%72 152 zł70%-56 751 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 930 zł85+4.7%39 039 zł85%-29 640 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian63 087 zł88+4.2%39 831 zł85%-30 411 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne84 373 zł75+2.9%7497 zł96%-16 159 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja50 159 zł96+6.8%59 003 zł79%-40 169 zł0.597
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja49 332 zł99+6.3%59 777 zł78%-40 921 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja53 854 zł88+6.0%54 179 zł81%-36 821 zł0.608
Bez zmianOgraniczenieBez zmian65 287 zł78+4.2%37 631 zł86%-28 211 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne85 718 zł68+2.4%6080 zł97%-14 743 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja55 885 zł81+4.2%52 870 zł83%-33 836 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja55 043 zł84+3.7%53 662 zł82%-34 606 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian69 534 zł70+2.1%33 043 zł90%-23 449 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja57 243 zł74+3.7%51 462 zł84%-32 406 zł0.677
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian70 876 zł63+1.6%31 652 zł91%-22 037 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja61 494 zł66+1.6%46 868 zł86%-27 639 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne91 214 zł53-0.1%0 zł99%-8676 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja62 837 zł59+1.1%45 477 zł86%-26 226 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian76 351 zł48-0.9%25 977 zł96%-15 994 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja68 316 zł44-1.4%39 793 zł92%-20 178 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 327 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.66 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 51% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.