Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat strzyżowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy58 775 mieszkańcówdochody własne 7306 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.26% do 0.13%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.81% do 24.22%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	74 686 zł	132	-0.8%	23 945 zł	82%	-30 482 zł	0.286
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	71 747 zł	137	-0.8%	26 159 zł	81%	-32 696 zł	0.312
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	77 519 zł	119	-2.8%	20 019 zł	85%	-26 556 zł	0.319
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	68 860 zł	150	+1.2%	30 147 zł	79%	-36 685 zł	0.329
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	74 546 zł	123	-2.9%	22 318 zł	83%	-28 821 zł	0.340
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	80 723 zł	110	-3.7%	17 441 zł	85%	-23 979 zł	0.344
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	80 266 zł	105	-4.9%	16 229 zł	86%	-22 740 zł	0.391
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	79 301 zł	108	-5.4%	17 144 zł	85%	-23 657 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	61 732 zł	127	-1.6%	45 791 zł	79%	-35 095 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	64 681 zł	114	-3.5%	43 849 zł	81%	-31 124 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	58 924 zł	132	-1.6%	49 877 zł	78%	-37 248 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	67 749 zł	105	-4.5%	39 427 zł	82%	-28 613 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	61 840 zł	118	-3.7%	47 965 zł	79%	-33 328 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	55 920 zł	145	+0.4%	51 880 zł	76%	-41 280 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	67 545 zł	100	-5.6%	41 994 zł	83%	-27 263 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	66 577 zł	103	-6.1%	42 924 zł	82%	-28 182 zł	0.527
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	54 771 zł	123	-2.1%	59 941 zł	77%	-37 758 zł	0.542
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	57 791 zł	110	-4.0%	57 869 zł	79%	-33 754 zł	0.555
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	60 793 zł	101	-5.0%	53 572 zł	80%	-31 271 zł	0.562
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	52 030 zł	128	-2.1%	63 901 zł	76%	-39 882 zł	0.567
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	55 015 zł	114	-4.2%	61 860 zł	78%	-35 929 zł	0.580
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	48 956 zł	141	-0.1%	66 034 zł	73%	-43 948 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 272 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.73 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 53% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.