HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat strzyżowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy58 775 mieszkańcówdochody własne 7306 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.26% do 0.13%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.81% do 24.22%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne74 686 zł132-0.8%23 945 zł82%-30 482 zł0.286
●RozwójDoinwestowanieAktywne71 747 zł137-0.8%26 159 zł81%-32 696 zł0.312
●RozwójBez zmianAktywne77 519 zł119-2.8%20 019 zł85%-26 556 zł0.319
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne68 860 zł150+1.2%30 147 zł79%-36 685 zł0.329
Bez zmianDoinwestowanieAktywne74 546 zł123-2.9%22 318 zł83%-28 821 zł0.340
●Szeroki programOgraniczenieAktywne80 723 zł110-3.7%17 441 zł85%-23 979 zł0.344
Bez zmianBez zmianAktywne80 266 zł105-4.9%16 229 zł86%-22 740 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne79 301 zł108-5.4%17 144 zł85%-23 657 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne83 487 zł97-5.6%13 594 zł88%-20 131 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian61 732 zł127-1.6%45 791 zł79%-35 095 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian64 681 zł114-3.5%43 849 zł81%-31 124 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian58 924 zł132-1.6%49 877 zł78%-37 248 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian67 749 zł105-4.5%39 427 zł82%-28 613 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne84 946 zł90-7.2%11 141 zł90%-17 661 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne83 969 zł93-7.7%12 069 zł90%-18 590 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian61 840 zł118-3.7%47 965 zł79%-33 328 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian55 920 zł145+0.4%51 880 zł76%-41 280 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian67 545 zł100-5.6%41 994 zł83%-27 263 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne86 169 zł83-7.7%9869 zł93%-16 390 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian66 577 zł103-6.1%42 924 zł82%-28 182 zł0.527
RozwójOgraniczenieBez zmian70 631 zł92-6.4%37 561 zł85%-24 720 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja54 771 zł123-2.1%59 941 zł77%-37 758 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja57 791 zł110-4.0%57 869 zł79%-33 754 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja60 793 zł101-5.0%53 572 zł80%-31 271 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja52 030 zł128-2.1%63 901 zł76%-39 882 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja55 015 zł114-4.2%61 860 zł78%-35 929 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja48 956 zł141-0.1%66 034 zł73%-43 948 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian72 208 zł85-8.0%37 036 zł86%-22 202 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian71 230 zł88-8.4%37 978 zł85%-23 133 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne89 542 zł75-9.6%6149 zł96%-12 677 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja60 724 zł96-6.1%55 885 zł81%-29 860 zł0.596
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja59 757 zł99-6.6%56 815 zł80%-30 779 zł0.607
RozwójOgraniczenieRezygnacja63 745 zł88-6.9%51 576 zł82%-27 345 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian73 430 zł78-8.4%35 778 zł86%-20 933 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne90 755 zł68-10.0%4888 zł96%-11 418 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja65 391 zł81-8.4%50 923 zł84%-24 795 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja64 413 zł84-8.9%51 865 zł83%-25 726 zł0.661
LikwidacjaBez zmianBez zmian76 789 zł70-10.3%32 170 zł90%-17 236 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja66 613 zł74-8.9%49 665 zł85%-23 526 zł0.677
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian78 000 zł63-10.7%30 924 zł91%-15 979 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja69 976 zł66-10.7%46 053 zł86%-19 824 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne95 260 zł53-12.3%0 zł98%-6537 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja71 187 zł59-11.2%44 806 zł87%-18 567 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian82 491 zł48-13.0%26 323 zł96%-11 116 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja75 681 zł44-13.4%40 214 zł94%-13 699 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 272 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.73 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 53% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.