HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Głogów Małopolski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy20 115 mieszkańcówdochody własne 7713 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.48% do 4.19%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.57% do 26.49%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka78 905 zł133+9.4%18 723 zł76%-55 478 zł0.248
●RozwójProgramPodwyżka83 072 zł121+7.3%14 122 zł78%-50 877 zł0.280
Szeroki programBez zmianPodwyżka76 262 zł124+6.7%26 295 zł76%-54 752 zł0.341
●Bez zmianProgramPodwyżka86 993 zł109+5.1%9774 zł78%-46 529 zł0.364
RozwójProgramBez zmian69 148 zł121+9.4%44 333 zł74%-55 007 zł0.376
●Szeroki programProgramBez zmian64 993 zł133+11.6%48 742 zł71%-59 594 zł0.394
RozwójBez zmianPodwyżka80 408 zł112+4.6%21 751 zł78%-50 174 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian73 059 zł109+7.3%40 178 zł76%-50 674 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka73 508 zł116+5.1%32 632 zł75%-55 781 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian62 765 zł124+8.9%56 542 zł71%-58 721 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian66 901 zł112+6.7%52 153 zł73%-54 157 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka91 096 zł96+2.9%5146 zł80%-41 901 zł0.484
RozwójProgramObniżka58 854 zł121+11.0%67 713 zł70%-58 054 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka84 310 zł100+2.6%17 472 zł78%-45 848 zł0.487
RozwójWstrzymaniePodwyżka77 662 zł104+3.1%28 096 zł77%-51 191 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian77 149 zł96+4.9%35 869 zł78%-46 064 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka62 757 zł109+8.9%63 625 zł72%-53 731 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian60 262 zł116+7.3%62 486 zł70%-59 654 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian70 792 zł100+4.6%48 013 zł76%-49 846 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka54 706 zł133+13.2%72 050 zł67%-62 630 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka66 837 zł96+6.5%59 326 zł76%-49 135 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian64 405 zł104+5.1%58 086 zł73%-55 079 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka56 915 zł112+8.3%74 805 zł70%-57 096 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka52 787 zł124+10.5%79 157 zł67%-61 649 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka81 571 zł92+1.0%23 930 zł78%-46 854 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka60 798 zł100+6.2%70 739 zł72%-52 795 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian81 149 zł83+2.6%31 829 zł79%-41 567 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka88 389 zł87+0.3%13 073 zł80%-41 244 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian74 858 zł87+2.4%43 676 zł78%-45 261 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian68 304 zł92+3.1%53 935 zł76%-50 756 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka50 470 zł116+8.9%84 702 zł66%-62 511 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka95 108 zł83+0.5%697 zł82%-37 387 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka70 828 zł83+4.1%55 423 zł78%-44 651 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka54 606 zł104+6.7%80 313 zł69%-57 947 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka64 855 zł87+3.9%66 590 zł76%-48 224 zł0.644
Bez zmianWstrzymanieObniżka58 497 zł92+4.6%76 172 zł71%-53 635 zł0.662
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka85 661 zł79-1.2%19 517 zł80%-42 237 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian72 381 zł79+0.8%49 541 zł78%-46 158 zł0.699
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian78 836 zł74+0.0%39 830 zł79%-40 789 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka62 563 zł79+2.4%71 963 zł75%-49 050 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka92 379 zł74-1.9%8899 zł82%-36 755 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka68 823 zł74+1.5%62 755 zł78%-43 765 zł0.734
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian76 367 zł66-1.4%45 593 zł79%-41 673 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka89 660 zł66-3.4%15 211 zł82%-37 734 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka66 541 zł66+0.0%68 120 zł77%-44 579 zł0.824

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 324 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.27 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 72% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.