HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dynów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6559 mieszkańcówdochody własne 8858 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.67% do 0.34%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.13% do 34.3%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka156 723 zł133-2.3%19 776 zł79%-59 118 zł0.210
●RozwójProgramPodwyżka161 228 zł121-4.2%14 904 zł79%-54 245 zł0.262
Szeroki programBez zmianPodwyżka151 559 zł124-4.7%35 754 zł78%-58 475 zł0.318
●Bez zmianProgramPodwyżka165 481 zł109-6.1%10 291 zł80%-49 633 zł0.358
RozwójProgramBez zmian139 715 zł121-2.3%70 253 zł77%-58 977 zł0.360
●Szeroki programProgramBez zmian135 222 zł133-0.3%75 004 zł75%-63 834 zł0.364
RozwójBez zmianPodwyżka156 041 zł112-6.6%31 015 zł79%-53 629 zł0.388
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka147 158 zł116-6.1%47 225 zł78%-59 664 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian143 955 zł109-4.2%65 760 zł79%-54 379 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian130 683 zł124-2.8%90 450 zł74%-63 026 zł0.436
RozwójBez zmianBez zmian135 152 zł112-4.7%85 725 zł77%-58 195 zł0.462
RozwójWstrzymaniePodwyżka151 649 zł104-8.0%42 475 zł79%-54 805 zł0.480
RozwójProgramObniżka123 783 zł121-0.8%112 044 zł73%-62 467 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka169 984 zł96-8.2%5349 zł82%-44 691 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka160 271 zł100-8.5%26 533 zł80%-49 041 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian148 442 zł96-6.3%60 969 zł79%-49 457 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka128 014 zł109-2.8%107 561 zł75%-57 880 zł0.497
●Szeroki programProgramObniżka119 300 zł133+1.2%116 784 zł72%-67 313 zł0.506
Szeroki programWstrzymanieBez zmian126 658 zł116-4.2%101 007 zł73%-64 107 zł0.507
Bez zmianBez zmianBez zmian139 370 zł100-6.6%81 257 zł79%-53 622 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian131 136 zł104-6.1%96 272 zł75%-59 264 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka132 490 zł96-4.9%102 961 zł78%-52 972 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka115 226 zł124-1.3%131 082 zł72%-66 383 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka119 686 zł112-3.3%126 367 zł73%-61 563 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka155 889 zł92-9.8%37 983 zł80%-50 206 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka123 894 zł100-5.2%121 910 zł75%-57 002 zł0.596
Głębokie cięcieProgramBez zmian152 823 zł83-8.5%56 686 zł81%-44 659 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka164 748 zł87-10.5%21 753 zł82%-44 129 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian135 363 zł92-8.0%91 793 zł78%-54 680 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka111 480 zł116-2.8%140 956 zł71%-67 385 zł0.615
OgraniczenieBez zmianBez zmian143 831 zł87-8.6%76 617 zł79%-48 730 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka174 380 zł83-10.3%626 zł83%-39 875 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka115 949 zł104-4.7%136 231 zł72%-62 554 zł0.634
Głębokie cięcieProgramObniżka136 860 zł83-7.1%98 802 zł79%-48 188 zł0.636
OgraniczenieBez zmianObniżka128 343 zł87-7.3%117 571 zł78%-52 124 zł0.664
Bez zmianWstrzymanieObniżka120 167 zł92-6.6%131 764 zł75%-57 981 zł0.680
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka160 378 zł79-11.8%33 190 zł81%-45 279 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian139 836 zł79-10.0%87 078 zł79%-49 773 zł0.709
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian148 186 zł74-10.7%72 472 zł81%-43 961 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka169 119 zł74-12.5%17 329 zł82%-39 342 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka124 628 zł79-8.6%127 348 zł77%-53 088 zł0.753
Głębokie cięcieBez zmianObniżka132 688 zł74-9.4%113 435 zł79%-47 368 zł0.755
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian144 203 zł66-12.1%82 922 zł80%-44 991 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka164 760 zł66-13.9%28 695 zł82%-40 478 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka128 983 zł66-10.7%123 202 zł79%-48 320 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 353 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.46 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.