HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chmielnik

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7362 mieszkańcówdochody własne 8498 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.53% do 3.31%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-16.56% do 45.46%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka247 104 zł133+14.4%19 929 zł71%-80 243 zł0.185
●RozwójProgramPodwyżka251 431 zł121+12.1%15 203 zł72%-75 517 zł0.251
Szeroki programBez zmianPodwyżka239 743 zł124+11.6%49 188 zł71%-78 819 zł0.301
●Szeroki programProgramBez zmian219 180 zł133+16.6%116 143 zł69%-82 636 zł0.344
RozwójProgramBez zmian223 497 zł121+14.4%111 602 zł71%-77 924 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka255 510 zł109+9.9%10 733 zł74%-71 048 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka244 048 zł112+9.4%44 661 zł72%-74 118 zł0.381
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka234 151 zł116+9.9%68 984 zł71%-79 471 zł0.389
Bez zmianProgramBez zmian227 565 zł109+12.1%107 315 zł71%-73 468 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian212 597 zł124+13.8%144 941 zł69%-81 119 zł0.425
RozwójBez zmianBez zmian216 891 zł112+11.6%140 425 zł71%-76 432 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka238 464 zł104+7.8%64 447 zł72%-74 759 zł0.473
RozwójProgramObniżka202 759 zł121+16.1%184 899 zł68%-79 703 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka259 798 zł96+7.6%5967 zł75%-66 282 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka248 105 zł100+7.2%40 387 zł74%-69 673 zł0.482
OgraniczenieProgramBez zmian231 840 zł96+9.7%103 061 zł73%-68 720 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka198 451 zł133+18.4%189 427 zł67%-84 405 zł0.496
Szeroki programWstrzymanieBez zmian207 469 zł116+12.1%163 230 zł68%-81 707 zł0.497
Bez zmianProgramObniżka206 819 zł109+13.8%180 989 zł70%-75 258 zł0.503
Bez zmianBez zmianBez zmian220 937 zł100+9.4%136 358 zł71%-72 001 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian211 772 zł104+9.9%158 705 zł71%-77 010 zł0.545
Szeroki programBez zmianObniżka192 447 zł124+15.5%216 316 zł67%-82 820 zł0.555
OgraniczenieProgramObniżka211 084 zł96+11.4%176 902 zł71%-70 522 zł0.562
RozwójBez zmianObniżka196 733 zł112+13.2%212 160 zł68%-78 144 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka242 529 zł92+5.7%60 165 zł74%-70 304 zł0.575
OgraniczenieBez zmianPodwyżka252 367 zł87+4.9%35 864 zł75%-64 935 zł0.604
Głębokie cięcieProgramBez zmian236 018 zł83+7.2%99 055 zł74%-64 089 zł0.606
Bez zmianBez zmianObniżka200 771 zł100+11.0%208 270 zł70%-73 723 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka187 665 zł116+13.8%233 493 zł67%-83 361 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka263 989 zł83+5.1%1393 zł76%-61 634 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian215 826 zł92+7.8%154 675 zł71%-72 568 zł0.618
OgraniczenieBez zmianBez zmian225 186 zł87+7.0%132 285 zł73%-67 281 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka191 960 zł104+11.6%229 350 zł67%-78 674 zł0.641
Głębokie cięcieProgramObniżka215 253 zł83+8.9%172 905 zł72%-65 904 zł0.650
OgraniczenieBez zmianObniżka205 010 zł87+8.6%204 207 zł71%-69 016 zł0.679
Bez zmianWstrzymanieObniżka196 005 zł92+9.4%225 452 zł69%-74 243 zł0.692
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka246 802 zł79+3.4%55 633 zł74%-65 552 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian220 085 zł79+5.4%150 592 zł72%-67 835 zł0.715
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian229 340 zł74+4.6%128 301 zł74%-62 677 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka256 534 zł74+2.6%31 806 zł76%-60 315 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka200 255 zł79+7.0%221 379 zł71%-69 523 zł0.769
Głębokie cięcieBez zmianObniżka209 154 zł74+6.2%200 232 zł72%-64 425 zł0.771
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka250 978 zł66+1.0%51 617 zł75%-60 919 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian224 248 zł66+3.1%146 599 zł74%-63 219 zł0.827
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka204 408 zł66+4.6%217 395 zł72%-64 919 zł0.864

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 338 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.78 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 87% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.