HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Boguchwała

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy22 234 mieszkańcówdochody własne 6238 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.73% do 3.17%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-14.8% do 32.62%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka78 453 zł133+18.0%16 893 zł65%-56 331 zł0.250
●RozwójProgramPodwyżka82 200 zł121+15.7%12 873 zł67%-52 311 zł0.280
Szeroki programBez zmianPodwyżka76 248 zł124+15.1%25 412 zł65%-54 942 zł0.341
●Bez zmianProgramPodwyżka85 711 zł109+13.4%9094 zł69%-48 532 zł0.364
RozwójProgramBez zmian69 850 zł121+18.0%47 336 zł64%-54 290 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian66 111 zł133+20.3%51 242 zł62%-58 300 zł0.396
RozwójBez zmianPodwyżka79 978 zł112+12.8%21 516 zł67%-50 941 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian73 354 zł109+15.7%43 669 zł66%-50 521 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka73 954 zł116+13.4%32 532 zł65%-55 273 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian64 267 zł124+17.4%60 541 zł62%-56 838 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian67 990 zł112+15.1%56 653 zł64%-52 847 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka89 319 zł96+11.0%5160 zł72%-44 598 zł0.484
RozwójWstrzymaniePodwyżka77 691 zł104+11.2%28 630 zł67%-51 264 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka83 473 zł100+10.6%17 859 zł69%-47 180 zł0.487
RozwójProgramObniżka60 709 zł121+19.7%74 166 zł62%-55 752 zł0.489
OgraniczenieProgramBez zmian76 952 zł96+13.2%39 875 zł69%-46 599 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka64 207 zł109+17.4%70 505 zł64%-51 990 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian62 191 zł116+15.7%67 071 zł62%-57 119 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian71 477 zł100+12.8%53 005 zł66%-49 096 zł0.518
●Szeroki programProgramObniżka56 976 zł133+22.1%78 066 zł61%-59 755 zł0.526
OgraniczenieProgramObniżka67 798 zł96+14.9%66 846 zł66%-48 077 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian65 919 zł104+13.4%63 177 zł64%-53 120 zł0.545
RozwójBez zmianObniżka59 117 zł112+16.8%82 742 zł62%-54 255 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka55 400 zł124+19.1%86 623 zł61%-58 240 zł0.563
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka81 191 zł92+9.0%24 966 zł69%-47 496 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka62 599 zł100+14.5%79 099 zł64%-50 511 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian80 481 zł83+10.6%36 414 zł70%-42 761 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka87 062 zł87+8.3%14 076 zł72%-43 267 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian69 413 zł92+11.2%59 522 zł66%-49 362 zł0.606
OgraniczenieBez zmianBez zmian75 057 zł87+10.4%49 338 zł69%-45 195 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka53 485 zł116+17.4%92 713 zł60%-58 484 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka92 857 zł83+8.5%1355 zł74%-40 748 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka71 320 zł83+12.3%63 455 zł68%-44 248 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka57 208 zł104+15.1%88 826 zł62%-54 492 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka66 171 zł87+12.1%75 628 zł66%-46 620 zł0.644
Bez zmianWstrzymanieObniżka60 696 zł92+12.8%85 177 zł63%-50 741 zł0.661
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka84 788 zł79+6.7%21 175 zł72%-43 573 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian73 000 zł79+8.8%55 828 zł68%-45 452 zł0.697
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian78 567 zł74+7.9%45 957 zł71%-41 377 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka64 275 zł79+10.4%81 676 zł66%-46 840 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka90 582 zł74+5.8%10 541 zł74%-39 437 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka69 675 zł74+9.5%72 253 zł68%-42 811 zł0.734
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian76 517 zł66+6.3%52 441 zł70%-41 625 zł0.806
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka88 315 zł66+4.2%17 616 zł74%-39 735 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka67 786 zł66+7.9%78 296 zł68%-43 023 zł0.824

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 288 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 0.75 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 96% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.