HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dynów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5959 mieszkańcówdochody własne 6985 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.81% do 0.04%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.32% do 23.39%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka53 109 zł133+0.5%17 342 zł71%-44 161 zł0.271
●RozwójProgramPodwyżka57 111 zł121-1.4%13 076 zł74%-39 896 zł0.291
Szeroki programBez zmianPodwyżka51 334 zł124-1.9%22 465 zł71%-43 370 zł0.355
●Bez zmianProgramPodwyżka60 872 zł109-3.4%9057 zł77%-35 877 zł0.368
RozwójProgramBez zmian45 902 zł121+0.5%36 079 zł70%-43 776 zł0.384
RozwójBez zmianPodwyżka55 317 zł112-3.9%18 276 zł74%-39 125 zł0.404
●Szeroki programProgramBez zmian41 910 zł133+2.6%40 278 zł66%-48 030 zł0.410
Bez zmianProgramBez zmian49 654 zł109-1.4%32 125 zł73%-39 768 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka49 160 zł116-3.4%27 260 zł71%-44 172 zł0.433
Szeroki programBez zmianBez zmian40 473 zł124+0.0%45 659 zł66%-47 105 zł0.461
RozwójBez zmianBez zmian44 447 zł112-1.9%41 480 zł70%-42 872 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka64 784 zł96-5.5%4838 zł79%-31 652 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian53 554 zł96-3.6%27 981 zł75%-35 558 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka41 363 zł109+0.0%49 829 zł69%-42 638 zł0.487
RozwójProgramObniżka37 619 zł121+2.1%53 775 zł65%-46 638 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka59 061 zł100-5.8%14 331 zł77%-35 126 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka53 152 zł104-5.3%23 062 zł74%-39 918 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian48 181 zł100-3.9%37 547 zł73%-38 884 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian38 506 zł116-1.4%50 042 zł65%-47 821 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka45 254 zł96-2.1%45 695 zł71%-38 439 zł0.531
●Szeroki programProgramObniżka33 634 zł133+4.1%57 966 zł63%-50 884 zł0.532
RozwójWstrzymanieBez zmian42 487 zł104-3.4%45 855 zł69%-43 579 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka36 416 zł112-0.5%58 664 zł65%-45 636 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka32 449 zł124+1.6%62 835 zł63%-49 861 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka40 142 zł100-2.4%54 738 zł69%-41 656 zł0.573
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka56 902 zł92-7.2%19 110 zł76%-35 911 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian57 371 zł83-5.8%24 130 zł78%-31 444 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian52 060 zł87-6.0%33 426 zł76%-34 697 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka62 952 zł87-7.9%10 197 zł79%-30 925 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian46 228 zł92-5.3%41 913 zł71%-39 583 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka49 063 zł83-4.4%42 001 zł75%-34 335 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka30 634 zł116+0.0%66 911 zł62%-50 513 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka68 613 zł83-7.7%757 zł82%-27 524 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka34 608 zł104-1.9%62 733 zł64%-46 279 zł0.617
OgraniczenieBez zmianObniżka44 012 zł87-4.6%50 716 zł72%-37 480 zł0.634
Bez zmianWstrzymanieObniżka38 341 zł92-3.9%58 799 zł67%-42 292 zł0.653
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka60 803 zł79-9.2%14 965 zł79%-31 699 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian50 116 zł79-7.4%37 783 zł75%-35 385 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian55 857 zł74-8.1%29 743 zł78%-30 606 zł0.711
OgraniczenieWstrzymanieObniżka42 220 zł79-6.0%54 690 zł70%-38 105 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianObniżka47 800 zł74-6.7%47 100 zł75%-33 399 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka66 760 zł74-10.0%6303 zł82%-26 820 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian53 922 zł66-9.5%34 015 zł78%-31 283 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka46 017 zł66-8.1%51 067 zł74%-34 013 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka64 620 zł66-11.3%10 987 zł81%-27 583 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 310 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.43 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 87% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.