HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat rzeszowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy176 821 mieszkańcówdochody własne 7251 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.66% do 1.9%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.9% do 19.07%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne58 481 zł132+11.6%23 369 zł92%-16 639 zł0.300
●RozwójDoinwestowanieAktywne55 740 zł137+11.6%25 669 zł89%-18 926 zł0.326
●RozwójBez zmianAktywne61 416 zł119+9.4%19 605 zł96%-12 869 zł0.328
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne52 752 zł150+13.8%29 487 zł86%-22 757 zł0.348
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne58 644 zł123+9.2%21 967 zł93%-15 201 zł0.349
●Szeroki programOgraniczenieAktywne64 401 zł110+8.3%16 967 zł97%-10 237 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne64 270 zł105+7.1%15 959 zł98%-9202 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne63 293 zł108+6.5%16 884 zł98%-10 128 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne67 268 zł97+6.2%13 274 zł99%-6544 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian47 276 zł127+10.7%39 476 zł85%-22 234 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian50 313 zł114+8.6%36 861 zł88%-18 410 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian53 177 zł105+7.5%33 140 zł92%-15 854 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian44 652 zł132+10.7%42 867 zł84%-24 451 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne68 846 zł90+4.4%10 961 zł99%-4212 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian47 659 zł118+8.3%40 287 zł86%-20 673 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne67 858 zł93+3.9%11 898 zł99%-5150 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian41 562 zł145+12.9%45 541 zł81%-28 336 zł0.499
Bez zmianBez zmianBez zmian53 270 zł100+6.2%34 354 zł92%-14 690 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne70 058 zł83+3.9%9698 zł100%-2950 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian52 291 zł103+5.7%35 298 zł92%-15 619 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian56 148 zł92+5.4%30 639 zł96%-12 106 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja41 257 zł123+10.2%49 572 zł82%-25 391 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja44 356 zł110+8.0%46 933 zł85%-21 530 zł0.549
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja47 161 zł101+7.0%43 323 zł86%-19 006 zł0.556
RozwójDoinwestowanieRezygnacja38 691 zł128+10.2%52 870 zł81%-27 575 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja41 759 zł114+7.8%50 263 zł84%-23 760 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian57 830 zł85+3.6%29 518 zł98%-9718 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja35 539 zł141+12.4%55 641 zł77%-31 497 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian56 841 zł88+3.1%30 473 zł96%-10 659 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja47 374 zł96+5.7%44 400 zł88%-17 772 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne73 341 zł75+1.9%6055 zł100%685 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja46 395 zł99+5.2%45 343 zł86%-18 700 zł0.600
RozwójOgraniczenieRezygnacja50 194 zł88+4.9%40 778 zł92%-15 221 zł0.602
Bez zmianOgraniczenieBez zmian59 041 zł78+3.1%28 273 zł98%-8459 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne74 544 zł68+1.4%4804 zł100%1935 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja51 938 zł81+3.1%39 560 zł94%-12 796 zł0.645
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja50 949 zł84+2.6%40 515 zł93%-13 736 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian62 310 zł70+1.1%24 771 zł99%-4839 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja53 149 zł74+2.6%38 315 zł96%-11 536 zł0.670
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian63 511 zł63+0.6%23 538 zł99%-3591 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja56 421 zł66+0.6%34 810 zł98%-7913 zł0.722
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne78 951 zł53-1.1%0 zł100%6730 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja57 622 zł59+0.1%33 576 zł99%-6665 zł0.752
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian67 903 zł48-1.9%19 011 zł100%1187 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja62 018 zł44-2.4%29 043 zł100%-1882 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 270 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.86 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 24% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.