Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat ropczycko-sędziszowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy74 083 mieszkańcówdochody własne 8231 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.37% do 0.47%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-4.18% do 26.66%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	94 509 zł	132	+5.5%	25 284 zł	79%	-40 624 zł	0.272
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	91 274 zł	137	+5.5%	27 542 zł	79%	-42 841 zł	0.297
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	88 425 zł	150	+7.6%	31 765 zł	78%	-47 042 zł	0.309
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	97 297 zł	119	+3.5%	21 130 zł	82%	-36 491 zł	0.311
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	94 029 zł	123	+3.2%	23 477 zł	80%	-38 759 zł	0.331
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	100 871 zł	110	+2.4%	18 429 zł	82%	-33 843 zł	0.338
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	99 994 zł	105	+1.2%	17 123 zł	82%	-32 474 zł	0.387
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	99 065 zł	108	+0.7%	17 998 zł	82%	-33 357 zł	0.394
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	79 085 zł	127	+4.7%	53 808 zł	77%	-44 866 zł	0.447
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	82 010 zł	114	+2.6%	52 383 zł	79%	-40 684 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	76 004 zł	132	+4.7%	58 693 zł	75%	-47 062 zł	0.473
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	85 426 zł	105	+1.6%	47 081 zł	79%	-38 101 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	73 018 zł	145	+6.8%	60 186 zł	74%	-51 327 zł	0.485
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	78 894 zł	118	+2.4%	57 295 zł	77%	-42 920 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	84 843 zł	100	+0.4%	51 049 zł	79%	-36 627 zł	0.520
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	83 912 zł	103	-0.1%	51 938 zł	79%	-37 512 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	70 791 zł	123	+4.2%	72 339 zł	74%	-47 494 zł	0.545
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	73 798 zł	110	+2.1%	70 747 zł	77%	-43 264 zł	0.562
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	77 137 zł	101	+1.1%	65 606 zł	78%	-40 657 zł	0.567
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	67 788 zł	128	+4.2%	77 061 zł	73%	-49 662 zł	0.571
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	64 721 zł	141	+6.3%	78 720 zł	70%	-53 960 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	70 758 zł	114	+1.9%	75 499 zł	75%	-45 487 zł	0.586

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 282 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.94 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.