HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat ropczycko-sędziszowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy74 083 mieszkańcówdochody własne 8231 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.37% do 0.47%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.18% do 26.66%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne94 509 zł132+5.5%25 284 zł79%-40 624 zł0.272
●RozwójDoinwestowanieAktywne91 274 zł137+5.5%27 542 zł79%-42 841 zł0.297
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne88 425 zł150+7.6%31 765 zł78%-47 042 zł0.309
●RozwójBez zmianAktywne97 297 zł119+3.5%21 130 zł82%-36 491 zł0.311
Bez zmianDoinwestowanieAktywne94 029 zł123+3.2%23 477 zł80%-38 759 zł0.331
●Szeroki programOgraniczenieAktywne100 871 zł110+2.4%18 429 zł82%-33 843 zł0.338
Bez zmianBez zmianAktywne99 994 zł105+1.2%17 123 zł82%-32 474 zł0.387
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne99 065 zł108+0.7%17 998 zł82%-33 357 zł0.394
●RozwójOgraniczenieAktywne103 583 zł97+0.4%14 362 zł84%-29 797 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian79 085 zł127+4.7%53 808 zł77%-44 866 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian82 010 zł114+2.6%52 383 zł79%-40 684 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian76 004 zł132+4.7%58 693 zł75%-47 062 zł0.473
Szeroki programOgraniczenieBez zmian85 426 zł105+1.6%47 081 zł79%-38 101 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne104 947 zł90-1.3%11 739 zł85%-27 165 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian73 018 zł145+6.8%60 186 zł74%-51 327 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne104 006 zł93-1.8%12 628 zł85%-28 062 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian78 894 zł118+2.4%57 295 zł77%-42 920 zł0.492
●Bez zmianOgraniczenieAktywne106 206 zł83-1.8%10 428 zł86%-25 862 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian84 843 zł100+0.4%51 049 zł79%-36 627 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian83 912 zł103-0.1%51 938 zł79%-37 512 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian88 275 zł92-0.4%45 740 zł82%-34 013 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja70 791 zł123+4.2%72 339 zł74%-47 494 zł0.545
RozwójBez zmianRezygnacja73 798 zł110+2.1%70 747 zł77%-43 264 zł0.562
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja77 137 zł101+1.1%65 606 zł78%-40 657 zł0.567
RozwójDoinwestowanieRezygnacja67 788 zł128+4.2%77 061 zł73%-49 662 zł0.571
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja64 721 zł141+6.3%78 720 zł70%-53 960 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja70 758 zł114+1.9%75 499 zł75%-45 487 zł0.586
OgraniczenieBez zmianBez zmian89 778 zł85-2.1%45 784 zł82%-31 338 zł0.586
●LikwidacjaBez zmianAktywne109 808 zł75-3.7%6461 zł88%-21 960 zł0.594
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian88 835 zł88-2.6%46 687 zł82%-32 237 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja76 711 zł96-0.1%69 249 zł78%-39 155 zł0.605
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja75 781 zł99-0.6%70 138 zł78%-40 033 zł0.614
Bez zmianOgraniczenieBez zmian91 035 zł78-2.6%44 487 zł82%-30 037 zł0.615
RozwójOgraniczenieRezygnacja80 067 zł88-0.9%64 099 zł79%-36 514 zł0.616
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne111 055 zł68-4.2%5163 zł89%-20 670 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja81 651 zł81-2.6%63 979 zł81%-33 795 zł0.660
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja80 708 zł84-3.1%64 882 zł80%-34 687 zł0.668
LikwidacjaBez zmianBez zmian94 622 zł70-4.5%40 621 zł85%-26 152 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja82 908 zł74-3.1%62 682 zł81%-32 487 zł0.685
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian95 867 zł63-5.0%39 337 zł85%-24 865 zł0.706
LikwidacjaBez zmianRezygnacja86 498 zł66-5.0%58 812 zł82%-28 574 zł0.736
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne115 814 zł53-6.6%0 zł95%-15 579 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja87 743 zł59-5.5%57 528 zł83%-27 286 zł0.766
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian100 610 zł48-7.3%34 504 zł88%-19 792 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja92 490 zł44-7.8%52 721 zł86%-22 208 zł0.858

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 282 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.94 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.