HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Białobrzegi

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8705 mieszkańcówdochody własne 7119 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.26% do 0.56%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.14% do 17.21%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka51 893 zł133+6.1%16 692 zł96%-10 353 zł0.272
●RozwójProgramPodwyżka55 903 zł121+4.0%12 412 zł98%-6080 zł0.291
Szeroki programBez zmianPodwyżka50 151 zł124+3.5%20 145 zł95%-10 543 zł0.356
●Bez zmianProgramPodwyżka59 672 zł109+1.9%8380 zł100%-2053 zł0.368
RozwójProgramBez zmian44 743 zł121+6.1%29 150 zł92%-12 882 zł0.385
RozwójBez zmianPodwyżka54 143 zł112+1.4%15 919 zł98%-6291 zł0.404
●Szeroki programProgramBez zmian40 742 zł133+8.2%33 359 zł87%-17 144 zł0.411
Bez zmianProgramBez zmian48 502 zł109+4.0%25 187 zł96%-8866 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka48 001 zł116+1.9%23 501 zł94%-11 917 zł0.434
Szeroki programBez zmianBez zmian39 340 zł124+5.5%36 524 zł87%-17 115 zł0.461
RozwójBez zmianBez zmian43 322 zł112+3.5%32 336 zł92%-12 874 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka63 592 zł96-0.3%4142 zł100%2179 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian52 410 zł96+1.7%21 035 zł99%-4648 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka40 253 zł109+5.5%37 720 zł90%-13 891 zł0.487
RozwójProgramObniżka36 501 zł121+7.7%41 676 zł86%-17 899 zł0.489
Bez zmianBez zmianPodwyżka57 894 zł100-0.6%11 947 zł99%-2284 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka52 000 zł104-0.1%19 274 zł97%-7655 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian47 064 zł100+1.4%28 394 zł96%-8878 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian37 395 zł116+4.0%39 604 zł86%-18 352 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka44 152 zł96+3.2%33 578 zł95%-9684 zł0.531
●Szeroki programProgramObniżka32 507 zł133+9.8%45 876 zł82%-22 154 zł0.532
RozwójWstrzymanieBez zmian41 385 zł104+1.9%35 408 zł90%-14 102 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka35 332 zł112+5.0%44 489 zł86%-17 729 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka31 357 zł124+7.1%48 669 zł82%-21 962 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka39 066 zł100+2.9%40 554 zł90%-13 742 zł0.572
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka55 758 zł92-2.1%15 313 zł99%-3641 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian56 235 zł83-0.6%17 121 zł100%-526 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian50 950 zł87-0.8%24 265 zł99%-4685 zł0.602
Bez zmianWstrzymanieBez zmian45 133 zł92-0.1%31 458 zł95%-10 099 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka61 792 zł87-2.8%7805 zł100%1923 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka47 969 zł83+0.9%29 781 zł98%-5572 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka29 564 zł116+5.5%51 524 zł81%-23 099 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka67 428 zł83-2.6%0 zł100%6314 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka33 546 zł104+3.5%47 336 zł85%-18 857 zł0.617
OgraniczenieBez zmianObniżka42 944 zł87+0.7%36 435 zł95%-9559 zł0.634
Bez zmianWstrzymanieObniżka37 288 zł92+1.4%43 394 zł89%-14 862 zł0.652
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka59 665 zł79-4.2%11 161 zł100%578 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian49 028 zł79-2.3%27 319 zł98%-5894 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian54 755 zł74-3.1%20 507 zł100%-586 zł0.711
OgraniczenieWstrzymanieObniżka41 174 zł79-0.8%39 265 zł93%-10 668 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianObniżka46 740 zł74-1.6%32 794 zł98%-5470 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka65 608 zł74-5.0%3889 zł100%6035 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian52 841 zł66-4.5%23 470 zł100%-1786 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka44 979 zł66-3.1%35 533 zł98%-6569 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka63 489 zł66-6.4%7153 zł100%4700 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 311 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.08 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 13% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.