Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kolbuszowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy60 895 mieszkańcówdochody własne 7537 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.61% do 0.03%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.12% do 21.06%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	66 559 zł	132	+2.0%	23 958 zł	86%	-21 412 zł	0.292
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	63 664 zł	137	+2.0%	26 270 zł	86%	-23 693 zł	0.318
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	69 489 zł	119	+0.0%	20 091 zł	90%	-17 561 zł	0.323
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	60 678 zł	150	+4.1%	30 201 zł	83%	-27 607 zł	0.338
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	66 560 zł	123	-0.2%	22 484 zł	88%	-19 888 zł	0.344
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	72 667 zł	110	-1.0%	17 401 zł	94%	-14 913 zł	0.347
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	72 332 zł	105	-2.2%	16 358 zł	95%	-13 816 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	71 375 zł	108	-2.6%	17 266 zł	94%	-14 731 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	54 166 zł	127	+1.2%	42 922 zł	83%	-26 779 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	57 208 zł	114	-0.8%	40 576 zł	85%	-22 877 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	51 398 zł	132	+1.2%	46 669 zł	81%	-28 992 zł	0.478
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	60 253 zł	105	-1.8%	36 476 zł	86%	-20 303 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	54 406 zł	118	-1.0%	44 356 zł	83%	-25 137 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	48 300 zł	145	+3.3%	49 077 zł	79%	-32 957 zł	0.495
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	60 163 zł	100	-2.9%	38 323 zł	87%	-19 081 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	59 203 zł	103	-3.4%	39 244 zł	86%	-19 999 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	47 494 zł	123	+0.7%	55 006 zł	79%	-29 888 zł	0.540
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	50 604 zł	110	-1.3%	52 546 zł	82%	-25 930 zł	0.553
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	53 586 zł	101	-2.3%	48 554 zł	84%	-23 348 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	44 790 zł	128	+0.7%	58 643 zł	78%	-32 096 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	47 865 zł	114	-1.5%	56 218 zł	81%	-28 188 zł	0.577
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	41 624 zł	141	+2.8%	61 164 zł	76%	-36 118 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 277 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.99 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 41% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.