HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kolbuszowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy60 895 mieszkańcówdochody własne 7537 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.61% do 0.03%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.12% do 21.06%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne66 559 zł132+2.0%23 958 zł86%-21 412 zł0.292
●RozwójDoinwestowanieAktywne63 664 zł137+2.0%26 270 zł86%-23 693 zł0.318
●RozwójBez zmianAktywne69 489 zł119+0.0%20 091 zł90%-17 561 zł0.323
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne60 678 zł150+4.1%30 201 zł83%-27 607 zł0.338
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne66 560 zł123-0.2%22 484 zł88%-19 888 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne72 667 zł110-1.0%17 401 zł94%-14 913 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne72 332 zł105-2.2%16 358 zł95%-13 816 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne71 375 zł108-2.6%17 266 zł94%-14 731 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne75 526 zł97-2.9%13 614 zł96%-11 142 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian54 166 zł127+1.2%42 922 zł83%-26 779 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian57 208 zł114-0.8%40 576 zł85%-22 877 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian51 398 zł132+1.2%46 669 zł81%-28 992 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian60 253 zł105-1.8%36 476 zł86%-20 303 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne77 070 zł90-4.6%11 227 zł97%-8745 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne76 101 zł93-5.1%12 148 zł97%-9672 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian54 406 zł118-1.0%44 356 zł83%-25 137 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian48 300 zł145+3.3%49 077 zł79%-32 957 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian60 163 zł100-2.9%38 323 zł87%-19 081 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne78 301 zł83-5.1%9948 zł98%-7472 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian59 203 zł103-3.4%39 244 zł86%-19 999 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian63 226 zł92-3.7%34 208 zł90%-16 480 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja47 494 zł123+0.7%55 006 zł79%-29 888 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja50 604 zł110-1.3%52 546 zł82%-25 930 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja53 586 zł101-2.3%48 554 zł84%-23 348 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja44 790 zł128+0.7%58 643 zł78%-32 096 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja47 865 zł114-1.5%56 218 zł81%-28 188 zł0.577
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja41 624 zł141+2.8%61 164 zł76%-36 118 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian64 884 zł85-5.3%33 295 zł93%-14 029 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian63 914 zł88-5.8%34 229 zł92%-14 959 zł0.590
Bez zmianBez zmianRezygnacja53 626 zł96-3.4%50 181 zł85%-22 082 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne81 723 zł75-7.0%6194 zł99%-3770 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja52 667 zł99-3.9%51 101 zł84%-22 993 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja56 626 zł88-4.2%46 173 zł86%-19 488 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian66 114 zł78-5.8%32 029 zł95%-12 759 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne82 943 zł68-7.4%4927 zł99%-2509 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja58 351 zł81-5.8%45 149 zł89%-17 001 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja57 381 zł84-6.3%46 082 zł88%-17 931 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian69 521 zł70-7.7%28 362 zł97%-9071 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja59 581 zł74-6.3%43 882 zł89%-15 731 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian70 739 zł63-8.2%27 107 zł97%-7813 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja62 992 zł66-8.2%40 211 zł95%-12 040 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne87 503 zł53-9.7%0 zł100%2362 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja64 210 zł59-8.6%38 956 zł96%-10 781 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian75 284 zł48-10.5%22 422 zł99%-2960 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja68 759 zł44-10.9%34 265 zł98%-5923 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 277 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.99 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 41% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.