Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Przemyśl

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy55 292 mieszkańcówdochody własne 11 307 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.57% do -0.2%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.31% do 15.31%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	65 810 zł	132	-8.6%	30 762 zł	92%	-23 370 zł	0.288
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	62 208 zł	137	-8.6%	33 962 zł	91%	-26 538 zł	0.313
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	69 376 zł	119	-10.5%	26 144 zł	95%	-18 733 zł	0.322
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	58 556 zł	150	-6.8%	38 678 zł	87%	-31 273 zł	0.330
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	65 713 zł	123	-10.7%	29 438 zł	92%	-21 989 zł	0.341
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	73 628 zł	110	-11.4%	22 139 zł	98%	-14 749 zł	0.345
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	72 800 zł	105	-12.4%	21 713 zł	98%	-14 278 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	72 028 zł	108	-12.9%	22 400 zł	98%	-14 966 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	49 436 zł	127	-9.4%	51 709 zł	85%	-33 679 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	53 147 zł	114	-11.2%	48 235 zł	88%	-28 951 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	46 003 zł	132	-9.4%	55 954 zł	83%	-36 730 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	57 224 zł	105	-12.1%	43 197 zł	91%	-25 092 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	42 206 zł	145	-7.5%	59 525 zł	80%	-41 555 zł	0.491
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	49 651 zł	118	-11.4%	52 556 zł	86%	-32 090 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	56 715 zł	100	-13.2%	44 928 zł	91%	-24 405 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	55 940 zł	103	-13.6%	45 628 zł	90%	-25 097 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	40 450 zł	123	-9.8%	64 734 zł	81%	-39 618 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	44 251 zł	110	-11.6%	61 136 zł	83%	-34 826 zł	0.557
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	48 245 zł	101	-12.5%	56 214 zł	86%	-31 023 zł	0.563
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	37 100 zł	128	-9.8%	68 863 zł	78%	-42 612 zł	0.568
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	40 838 zł	114	-11.8%	65 341 zł	81%	-37 910 zł	0.581
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	33 214 zł	141	-8.0%	72 558 zł	75%	-47 502 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 349 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.57 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 23% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.