HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Przemyśl

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy55 292 mieszkańcówdochody własne 11 307 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.57% do -0.2%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.31% do 15.31%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne65 810 zł132-8.6%30 762 zł92%-23 370 zł0.288
●RozwójDoinwestowanieAktywne62 208 zł137-8.6%33 962 zł91%-26 538 zł0.313
●RozwójBez zmianAktywne69 376 zł119-10.5%26 144 zł95%-18 733 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne58 556 zł150-6.8%38 678 zł87%-31 273 zł0.330
Bez zmianDoinwestowanieAktywne65 713 zł123-10.7%29 438 zł92%-21 989 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne73 628 zł110-11.4%22 139 zł98%-14 749 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne72 800 zł105-12.4%21 713 zł98%-14 278 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne72 028 zł108-12.9%22 400 zł98%-14 966 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne77 086 zł97-13.2%17 633 zł99%-10 237 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian49 436 zł127-9.4%51 709 zł85%-33 679 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian53 147 zł114-11.2%48 235 zł88%-28 951 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian46 003 zł132-9.4%55 954 zł83%-36 730 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian57 224 zł105-12.1%43 197 zł91%-25 092 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne78 996 zł90-14.6%14 811 zł99%-7391 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne78 207 zł93-15.1%15 517 zł99%-8099 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian42 206 zł145-7.5%59 525 zł80%-41 555 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian49 651 zł118-11.4%52 556 zł86%-32 090 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian56 715 zł100-13.2%44 928 zł91%-24 405 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne80 407 zł83-15.1%13 317 zł100%-5899 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian55 940 zł103-13.6%45 628 zł90%-25 097 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian60 828 zł92-13.9%39 845 zł92%-20 488 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja40 450 zł123-9.8%64 734 zł81%-39 618 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja44 251 zł110-11.6%61 136 zł83%-34 826 zł0.557
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja48 245 zł101-12.5%56 214 zł86%-31 023 zł0.563
RozwójDoinwestowanieRezygnacja37 100 zł128-9.8%68 863 zł78%-42 612 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja40 838 zł114-11.8%65 341 zł81%-37 910 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja33 214 zł141-8.0%72 558 zł75%-47 502 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian62 886 zł85-15.3%38 134 zł95%-17 546 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian62 094 zł88-15.8%38 853 zł94%-18 258 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne85 061 zł75-16.8%8060 zł100%-655 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja47 907 zł96-13.6%57 706 zł86%-30 217 zł0.599
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja47 132 zł99-14.0%58 406 zł86%-30 909 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja51 939 zł88-14.3%52 737 zł88%-26 355 zł0.610
Bez zmianOgraniczenieBez zmian64 294 zł78-15.8%36 653 zł97%-16 058 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne86 456 zł68-17.2%6586 zł100%818 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja54 085 zł81-15.8%50 978 zł91%-23 351 zł0.653
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja53 293 zł84-16.2%51 714 zł90%-24 062 zł0.659
LikwidacjaBez zmianBez zmian68 927 zł70-17.5%31 605 zł99%-10 838 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja55 493 zł74-16.2%49 514 zł92%-21 862 zł0.679
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian70 319 zł63-17.9%30 160 zł99%-9369 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja60 132 zł66-17.9%44 487 zł95%-16 635 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne92 378 zł53-19.3%0 zł100%7389 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja61 524 zł59-18.3%43 041 zł97%-15 165 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian76 218 zł48-19.9%24 003 zł100%-2824 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja67 429 zł44-20.4%36 852 zł99%-8613 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 349 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.57 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 23% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.