HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Adamówka

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3965 mieszkańcówdochody własne 9702 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.2% do 0.39%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.59% do 32.31%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka153 882 zł133+0.3%20 561 zł79%-60 277 zł0.212
●RozwójProgramPodwyżka158 588 zł121-1.7%15 469 zł79%-55 185 zł0.263
Szeroki programBez zmianPodwyżka148 619 zł124-2.2%36 278 zł79%-59 775 zł0.320
●Bez zmianProgramPodwyżka163 037 zł109-3.6%10 641 zł81%-50 357 zł0.359
RozwójProgramBez zmian136 578 zł121+0.3%69 925 zł77%-60 567 zł0.361
●Szeroki programProgramBez zmian131 886 zł133+2.3%74 900 zł75%-65 644 zł0.365
RozwójBez zmianPodwyżka153 299 zł112-4.1%31 316 zł79%-54 711 zł0.389
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka144 069 zł116-3.6%47 592 zł78%-61 143 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian141 013 zł109-1.7%65 212 zł79%-55 756 zł0.405
Szeroki programBez zmianBez zmian127 266 zł124-0.2%89 922 zł75%-64 956 zł0.437
RozwójBez zmianBez zmian131 932 zł112-2.2%84 975 zł77%-59 908 zł0.463
RozwójWstrzymaniePodwyżka148 760 zł104-5.6%42 618 zł79%-56 066 zł0.481
RozwójProgramObniżka120 286 zł121+1.8%110 899 zł74%-64 538 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka167 774 zł96-5.7%5444 zł82%-45 160 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka157 723 zł100-6.0%26 616 zł80%-49 911 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian145 733 zł96-3.8%60 159 zł79%-50 579 zł0.491
Bez zmianProgramObniżka124 711 zł109-0.2%106 198 zł76%-59 738 zł0.496
●Szeroki programProgramObniżka115 604 zł133+3.9%115 864 zł72%-69 603 zł0.506
Szeroki programWstrzymanieBez zmian123 104 zł116-1.7%100 330 zł74%-66 203 zł0.507
Bez zmianBez zmianBez zmian136 343 zł100-4.1%80 290 zł79%-55 124 zł0.523
RozwójWstrzymanieBez zmian127 781 zł104-3.6%95 372 zł76%-61 143 zł0.547
OgraniczenieProgramObniżka129 419 zł96-2.4%101 280 zł78%-54 577 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka111 462 zł124+1.3%129 749 zł72%-68 778 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka116 119 zł112-0.7%124 813 zł73%-63 742 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka153 194 zł92-7.4%37 907 zł80%-51 254 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka120 519 zł100-2.7%120 139 zł75%-58 970 zł0.595
Głębokie cięcieProgramBez zmian150 338 zł83-6.0%55 621 zł81%-45 537 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka162 431 zł87-8.1%21 575 zł82%-44 746 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian132 201 zł92-5.6%90 676 zł78%-56 347 zł0.614
OgraniczenieBez zmianBez zmian141 034 zł87-6.2%75 347 zł79%-49 980 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka107 588 zł116-0.2%139 481 zł71%-69 936 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka172 395 zł83-7.9%479 zł83%-40 098 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka112 255 zł104-2.2%134 534 zł72%-64 889 zł0.633
Głębokie cięcieProgramObniżka134 011 zł83-4.6%96 922 zł79%-49 549 zł0.635
OgraniczenieBez zmianObniżka125 198 zł87-4.8%115 496 zł78%-53 841 zł0.663
Bez zmianWstrzymanieObniżka116 665 zł92-4.1%129 849 zł75%-60 105 zł0.679
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka157 915 zł79-9.5%32 852 zł82%-46 074 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian136 905 zł79-7.6%85 641 zł79%-51 188 zł0.708
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian145 611 zł74-8.4%71 003 zł81%-44 969 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka167 024 zł74-10.2%16 910 zł83%-39 716 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka121 356 zł79-6.2%125 114 zł77%-54 960 zł0.752
Głębokie cięcieBez zmianObniżka129 762 zł74-7.0%111 164 zł79%-48 844 zł0.753
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian141 494 zł66-9.7%81 287 zł80%-46 162 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka162 520 zł66-11.5%28 099 zł83%-41 029 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka125 933 zł66-8.4%120 771 zł79%-49 949 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 370 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.17 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.