Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat przeworski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy75 370 mieszkańcówdochody własne 7782 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.34% do 0.33%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.07% do 21.59%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	71 124 zł	132	-0.2%	24 594 zł	86%	-23 971 zł	0.288
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	68 136 zł	137	-0.2%	26 963 zł	85%	-26 340 zł	0.314
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	74 059 zł	119	-2.2%	20 640 zł	90%	-20 017 zł	0.321
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	65 143 zł	150	+1.8%	30 983 zł	83%	-30 360 zł	0.332
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	71 035 zł	123	-2.4%	23 099 zł	87%	-22 439 zł	0.341
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	77 354 zł	110	-3.2%	17 858 zł	93%	-17 235 zł	0.345
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	76 902 zł	105	-4.3%	16 831 zł	94%	-16 179 zł	0.392
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	75 958 zł	108	-4.8%	17 720 zł	93%	-17 070 zł	0.400
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	58 027 zł	127	-1.0%	44 661 zł	82%	-29 724 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	61 080 zł	114	-3.0%	42 377 zł	85%	-25 716 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	55 174 zł	132	-1.0%	48 570 zł	81%	-32 021 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	64 237 zł	105	-3.9%	38 086 zł	86%	-23 011 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	58 190 zł	118	-3.2%	46 321 zł	82%	-28 066 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	52 063 zł	145	+1.0%	50 967 zł	78%	-36 095 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	64 042 zł	100	-5.1%	40 189 zł	86%	-21 824 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	63 095 zł	103	-5.6%	41 096 zł	86%	-22 717 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	50 969 zł	123	-1.5%	57 579 zł	80%	-33 015 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	54 094 zł	110	-3.4%	55 174 zł	82%	-28 967 zł	0.555
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	57 184 zł	101	-4.4%	50 999 zł	84%	-26 296 zł	0.561
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	48 183 zł	128	-1.5%	61 372 zł	78%	-35 277 zł	0.567
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	51 270 zł	114	-3.6%	59 004 zł	81%	-31 283 zł	0.579
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	45 001 zł	141	+0.5%	63 841 zł	76%	-39 391 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.13 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 42% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.