HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat przeworski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy75 370 mieszkańcówdochody własne 7782 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.34% do 0.33%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.07% do 21.59%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne71 124 zł132-0.2%24 594 zł86%-23 971 zł0.288
●RozwójDoinwestowanieAktywne68 136 zł137-0.2%26 963 zł85%-26 340 zł0.314
●RozwójBez zmianAktywne74 059 zł119-2.2%20 640 zł90%-20 017 zł0.321
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne65 143 zł150+1.8%30 983 zł83%-30 360 zł0.332
Bez zmianDoinwestowanieAktywne71 035 zł123-2.4%23 099 zł87%-22 439 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne77 354 zł110-3.2%17 858 zł93%-17 235 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne76 902 zł105-4.3%16 831 zł94%-16 179 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne75 958 zł108-4.8%17 720 zł93%-17 070 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne80 216 zł97-5.1%13 987 zł96%-13 364 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian58 027 zł127-1.0%44 661 zł82%-29 724 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian61 080 zł114-3.0%42 377 zł85%-25 716 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian55 174 zł132-1.0%48 570 zł81%-32 021 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian64 237 zł105-3.9%38 086 zł86%-23 011 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne81 746 zł90-6.7%11 544 zł97%-10 902 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne80 790 zł93-7.2%12 447 zł96%-11 806 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian58 190 zł118-3.2%46 321 zł82%-28 066 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian52 063 zł145+1.0%50 967 zł78%-36 095 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian64 042 zł100-5.1%40 189 zł86%-21 824 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne82 990 zł83-7.2%10 247 zł97%-9606 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian63 095 zł103-5.6%41 096 zł86%-22 717 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian67 218 zł92-5.8%35 882 zł89%-19 085 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja50 969 zł123-1.5%57 579 zł80%-33 015 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja54 094 zł110-3.4%55 174 zł82%-28 967 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja57 184 zł101-4.4%50 999 zł84%-26 296 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja48 183 zł128-1.5%61 372 zł78%-35 277 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja51 270 zł114-3.6%59 004 zł81%-31 283 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja45 001 zł141+0.5%63 841 zł76%-39 391 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian68 868 zł85-7.4%35 051 zł92%-16 566 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian67 910 zł88-7.9%35 971 zł91%-17 472 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne86 500 zł75-9.0%6358 zł99%-5726 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja57 126 zł96-5.6%52 867 zł84%-25 037 zł0.596
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja56 180 zł99-6.0%53 774 zł84%-25 930 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja60 236 zł88-6.3%48 675 zł86%-22 331 zł0.608
Bez zmianOgraniczenieBez zmian70 110 zł78-7.9%33 771 zł93%-15 272 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne87 733 zł68-9.5%5074 zł99%-4443 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja61 956 zł81-7.9%47 725 zł88%-19 774 zł0.651
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja60 998 zł84-8.4%48 644 zł86%-20 680 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian73 606 zł70-9.7%30 011 zł96%-11 408 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja63 198 zł74-8.4%46 444 zł89%-18 480 zł0.677
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian74 837 zł63-10.2%28 743 zł97%-10 128 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja66 698 zł66-10.2%42 681 zł93%-14 612 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne92 391 zł53-11.7%0 zł100%623 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja67 929 zł59-10.7%41 412 zł95%-13 331 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian79 479 zł48-12.4%23 961 zł99%-5080 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja72 575 zł44-12.9%36 628 zł98%-8278 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.13 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 42% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.