HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Fredropol

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5142 mieszkańcówdochody własne 9803 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.7% do 1.04%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-15.91% do 41.19%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka216 359 zł133-3.8%22 027 zł68%-96 926 zł0.195
●RozwójProgramPodwyżka221 126 zł121-5.7%16 799 zł70%-91 698 zł0.255
Szeroki programBez zmianPodwyżka209 343 zł124-6.2%48 543 zł68%-95 556 zł0.309
●Szeroki programProgramBez zmian189 245 zł133-1.8%110 350 zł66%-99 682 zł0.351
RozwójProgramBez zmian193 998 zł121-3.8%105 321 zł67%-94 472 zł0.354
●Bez zmianProgramPodwyżka225 635 zł109-7.6%11 837 zł71%-86 737 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka214 085 zł112-8.0%43 527 zł70%-90 357 zł0.384
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka203 727 zł116-7.6%66 964 zł67%-96 506 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian198 492 zł109-5.7%100 557 zł68%-89 529 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian183 000 zł124-4.3%136 535 zł65%-98 202 zł0.429
RozwójBez zmianBez zmian187 727 zł112-6.2%131 535 zł67%-93 021 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka208 479 zł104-9.4%61 937 zł69%-91 293 zł0.477
RozwójProgramObniżka173 879 zł121-2.3%172 629 zł65%-96 523 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka230 446 zł96-9.6%6472 zł72%-81 371 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka218 569 zł100-9.9%38 775 zł71%-85 423 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian203 286 zł96-7.8%95 580 zł70%-84 186 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka169 136 zł133-0.4%177 646 zł63%-101 720 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka178 363 zł109-4.3%167 970 zł67%-91 593 zł0.500
Szeroki programWstrzymanieBez zmian177 847 zł116-5.7%153 539 zł65%-99 075 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian192 197 zł100-8.0%126 799 zł68%-88 105 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian182 584 zł104-7.6%148 527 zł67%-93 879 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka163 466 zł124-2.8%202 041 zł63%-100 159 zł0.555
OgraniczenieProgramObniżka183 143 zł96-6.4%163 413 zł67%-86 267 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka168 183 zł112-4.7%197 052 zł65%-94 991 zł0.563
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka212 973 zł92-11.2%57 173 zł71%-86 346 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka172 642 zł100-6.6%192 760 zł67%-90 088 zł0.603
Głębokie cięcieProgramBez zmian207 961 zł83-9.9%91 120 zł71%-78 986 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka223 351 zł87-11.9%33 670 zł72%-80 090 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka158 657 zł116-4.3%217 982 zł62%-100 974 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka235 138 zł83-11.7%1334 zł74%-76 150 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian187 065 zł92-9.4%143 779 zł67%-88 950 zł0.617
OgraniczenieBez zmianBez zmian196 962 zł87-10.1%122 197 zł70%-82 795 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka163 384 zł104-6.2%212 982 zł65%-95 793 zł0.638
Głębokie cięcieProgramObniżka187 806 zł83-8.5%158 966 zł69%-81 083 zł0.643
OgraniczenieBez zmianObniżka177 393 zł87-8.7%188 230 zł67%-84 795 zł0.673
Bez zmianWstrzymanieObniżka167 854 zł92-8.0%208 669 zł65%-90 877 zł0.687
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka217 770 zł79-13.2%52 053 zł72%-80 995 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian191 843 zł79-11.4%139 158 zł69%-83 623 zł0.713
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian201 609 zł74-12.1%117 763 zł71%-77 626 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka228 015 zł74-13.9%29 046 zł73%-74 899 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka172 619 zł79-10.1%204 126 zł67%-85 567 zł0.763
Głębokie cięcieBez zmianObniżka182 027 zł74-10.8%183 808 zł69%-79 642 zł0.764
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka222 447 zł66-15.2%47 419 zł73%-75 788 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian196 502 zł66-13.5%134 712 zł71%-78 438 zł0.824
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka177 265 zł66-12.1%199 693 zł68%-80 398 zł0.857

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 376 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.82 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 94% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.