HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bircza

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5912 mieszkańcówdochody własne 9032 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.91% do 1.81%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.63% do 29.05%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka120 997 zł133-9.9%20 590 zł80%-59 264 zł0.225
●RozwójProgramPodwyżka125 622 zł121-11.7%15 429 zł81%-54 109 zł0.269
Szeroki programBez zmianPodwyżka116 658 zł124-12.1%32 305 zł78%-59 063 zł0.328
●Bez zmianProgramPodwyżka129 993 zł109-13.4%10 537 zł82%-49 218 zł0.361
RozwójProgramBez zmian106 556 zł121-9.9%57 098 zł78%-59 917 zł0.366
●Szeroki programProgramBez zmian101 945 zł133-8.0%62 010 zł78%-65 052 zł0.375
RozwójBez zmianPodwyżka121 259 zł112-13.9%27 218 zł81%-53 933 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian110 913 zł109-11.7%52 474 zł80%-55 045 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka112 667 zł116-13.4%41 083 zł78%-60 703 zł0.412
Szeroki programBez zmianBez zmian98 172 zł124-10.3%73 250 zł77%-64 646 zł0.442
RozwójBez zmianBez zmian102 760 zł112-12.1%68 361 zł78%-59 536 zł0.464
RozwójProgramObniżka92 452 zł121-8.5%88 759 zł76%-64 200 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka134 643 zł96-15.4%5243 zł84%-43 924 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka117 279 zł104-15.2%36 007 zł80%-55 558 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka125 607 zł100-15.6%22 414 zł82%-49 067 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian115 545 zł96-13.6%47 565 zł82%-49 776 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka96 798 zł109-10.3%84 182 zł78%-59 342 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka87 851 zł133-6.6%93 595 zł74%-69 322 zł0.510
Szeroki programWstrzymanieBez zmian94 523 zł116-11.7%81 489 zł76%-66 151 zł0.512
Bez zmianBez zmianBez zmian107 094 zł100-13.9%63 730 zł79%-54 689 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka101 417 zł96-12.3%79 287 zł78%-54 092 zł0.545
RozwójWstrzymanieBez zmian99 121 zł104-13.4%76 586 zł78%-61 027 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka89 075 zł112-10.8%99 055 zł76%-63 668 zł0.557
Szeroki programBez zmianObniżka84 498 zł124-9.0%103 868 zł74%-68 764 zł0.557
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka121 638 zł92-16.9%31 343 zł82%-50 677 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka93 399 zł100-12.6%94 504 zł78%-58 836 zł0.590
Głębokie cięcieProgramBez zmian120 064 zł83-15.6%43 023 zł83%-44 649 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka130 231 zł87-17.5%17 409 zł84%-43 802 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian111 699 zł87-15.8%58 824 zł81%-49 449 zł0.612
Bez zmianWstrzymanieBez zmian103 466 zł92-15.2%71 940 zł78%-56 165 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka81 103 zł116-10.3%111 571 zł72%-70 170 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka139 179 zł83-17.3%190 zł87%-38 774 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka105 924 zł83-14.3%74 939 zł80%-48 982 zł0.629
RozwójWstrzymanieObniżka85 691 zł104-12.1%106 682 zł75%-65 060 zł0.630
OgraniczenieBez zmianObniżka97 991 zł87-14.5%89 831 zł78%-53 614 zł0.656
Bez zmianWstrzymanieObniżka90 024 zł92-13.9%102 051 zł77%-60 213 zł0.673
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka126 275 zł79-18.7%26 319 zł83%-45 394 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian108 085 zł79-17.1%66 941 zł80%-50 907 zł0.705
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian116 193 zł74-17.7%54 499 zł83%-44 351 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka134 741 zł74-19.4%12 678 zł87%-38 680 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka94 630 zł79-15.8%97 317 zł78%-54 973 zł0.745
Głębokie cięcieBez zmianObniżka102 472 zł74-16.5%85 518 zł80%-48 533 zł0.746
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian112 591 zł66-19.0%62 506 zł82%-45 791 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka130 798 zł66-20.6%21 429 zł86%-40 254 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka99 124 zł66-17.7%92 992 zł80%-49 875 zł0.838

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 364 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.09 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 61% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.