Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat lubaczowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy51 997 mieszkańcówdochody własne 8571 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.75% do -0.09%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.95% do 16.78%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	64 955 zł	132	-4.3%	25 670 zł	99%	-5325 zł	0.292
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	61 865 zł	137	-4.3%	28 398 zł	99%	-8043 zł	0.317
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	68 078 zł	119	-6.2%	21 730 zł	100%	-1381 zł	0.323
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	58 678 zł	150	-2.3%	32 405 zł	97%	-12 060 zł	0.336
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	64 944 zł	123	-6.4%	24 545 zł	99%	-4159 zł	0.343
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	71 556 zł	110	-7.1%	18 504 zł	100%	1841 zł	0.347
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	71 096 zł	105	-8.2%	17 945 zł	100%	2432 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	70 192 zł	108	-8.7%	18 788 zł	100%	1587 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	51 513 zł	127	-5.0%	42 876 zł	94%	-13 813 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	54 756 zł	114	-6.9%	39 875 zł	98%	-9792 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	48 560 zł	132	-5.0%	46 473 zł	92%	-16 433 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	58 090 zł	105	-7.9%	35 790 zł	99%	-6673 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	51 760 zł	118	-7.1%	43 523 zł	95%	-12 472 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	45 253 zł	145	-3.1%	49 547 zł	89%	-20 528 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	57 895 zł	100	-9.0%	36 993 zł	99%	-5900 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	56 988 zł	103	-9.4%	37 847 zł	99%	-6748 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	44 224 zł	123	-5.5%	53 450 zł	90%	-18 594 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	47 542 zł	110	-7.4%	50 347 zł	93%	-14 520 zł	0.554
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	50 807 zł	101	-8.3%	46 371 zł	96%	-11 447 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	41 342 zł	128	-5.5%	56 950 zł	88%	-21 167 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	44 615 zł	114	-7.6%	53 899 zł	91%	-17 154 zł	0.578
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	37 960 zł	141	-3.6%	60 126 zł	85%	-25 314 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 298 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.