HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat lubaczowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy51 997 mieszkańcówdochody własne 8571 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.75% do -0.09%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.95% do 16.78%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne64 955 zł132-4.3%25 670 zł99%-5325 zł0.292
●RozwójDoinwestowanieAktywne61 865 zł137-4.3%28 398 zł99%-8043 zł0.317
●RozwójBez zmianAktywne68 078 zł119-6.2%21 730 zł100%-1381 zł0.323
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne58 678 zł150-2.3%32 405 zł97%-12 060 zł0.336
Bez zmianDoinwestowanieAktywne64 944 zł123-6.4%24 545 zł99%-4159 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne71 556 zł110-7.1%18 504 zł100%1841 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne71 096 zł105-8.2%17 945 zł100%2432 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne70 192 zł108-8.7%18 788 zł100%1587 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne74 597 zł97-9.0%14 653 zł100%5692 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian51 513 zł127-5.0%42 876 zł94%-13 813 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian54 756 zł114-6.9%39 875 zł98%-9792 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 560 zł132-5.0%46 473 zł92%-16 433 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian58 090 zł105-7.9%35 790 zł99%-6673 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne76 255 zł90-10.5%12 289 zł100%8077 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne75 338 zł93-11.0%13 148 zł100%7218 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 760 zł118-7.1%43 523 zł95%-12 472 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian45 253 zł145-3.1%49 547 zł89%-20 528 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian57 895 zł100-9.0%36 993 zł99%-5900 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne77 538 zł83-11.0%10 948 zł100%9418 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian56 988 zł103-9.4%37 847 zł99%-6748 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian61 253 zł92-9.7%32 880 zł100%-2743 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 224 zł123-5.5%53 450 zł90%-18 594 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja47 542 zł110-7.4%50 347 zł93%-14 520 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 807 zł101-8.3%46 371 zł96%-11 447 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja41 342 zł128-5.5%56 950 zł88%-21 167 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja44 615 zł114-7.6%53 899 zł91%-17 154 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja37 960 zł141-3.6%60 126 zł85%-25 314 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 036 zł85-11.2%31 468 zł100%-277 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian62 116 zł88-11.7%32 345 zł100%-1139 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne81 316 zł75-12.8%6747 zł100%13 609 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja50 754 zł96-9.4%47 430 zł97%-10 577 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja49 848 zł99-9.9%48 292 zł96%-11 424 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja54 044 zł88-10.2%43 437 zł99%-7465 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian64 316 zł78-11.7%30 145 zł100%1061 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne82 586 zł68-13.2%5419 zł100%14 936 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja55 899 zł81-11.7%41 937 zł99%-4948 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja54 980 zł84-12.1%42 813 zł99%-5810 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian68 078 zł70-13.5%26 088 zł100%5234 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja57 180 zł74-12.1%40 613 zł99%-3610 zł0.675
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian69 346 zł63-13.9%24 779 zł100%6558 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja60 946 zł66-13.9%36 552 zł100%569 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne87 540 zł53-15.4%0 zł100%20 345 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja62 215 zł59-14.3%35 243 zł100%1893 zł0.757
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian74 282 zł48-16.1%19 650 zł100%11 947 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja67 155 zł44-16.5%30 090 zł100%7288 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 298 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.