HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chłopice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5229 mieszkańcówdochody własne 10 637 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.87% do 0.3%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.17% do 40.54%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka253 312 zł133-3.5%22 405 zł75%-86 287 zł0.188
●RozwójProgramPodwyżka258 289 zł121-5.4%16 980 zł76%-80 861 zł0.252
Szeroki programBez zmianPodwyżka245 056 zł124-5.8%51 024 zł74%-85 364 zł0.304
●Szeroki programProgramBez zmian222 386 zł133-1.5%115 782 zł72%-90 606 zł0.345
RozwójProgramBez zmian227 348 zł121-3.5%110 510 zł73%-85 199 zł0.351
●Bez zmianProgramPodwyżka263 004 zł109-7.3%11 826 zł78%-75 707 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka250 006 zł112-7.7%45 766 zł76%-79 970 zł0.382
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka238 615 zł116-7.3%70 402 zł73%-86 657 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian232 047 zł109-5.4%105 507 zł74%-80 063 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian215 010 zł124-3.9%143 276 zł72%-89 525 zł0.426
RozwójBez zmianBez zmian219 944 zł112-5.8%138 035 zł73%-84 149 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka243 577 zł104-9.1%65 131 zł75%-81 248 zł0.476
RozwójProgramObniżka204 404 zł121-2.0%181 068 zł72%-88 401 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka268 062 zł96-9.3%6232 zł79%-70 114 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka254 693 zł100-9.6%40 777 zł78%-74 846 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian237 086 zł96-7.4%100 176 zł76%-74 494 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka199 453 zł133-0.0%186 327 zł70%-93 794 zł0.495
Szeroki programWstrzymanieBez zmian209 096 zł116-5.4%161 163 zł71%-90 712 zł0.500
Bez zmianProgramObniżka209 092 zł109-3.9%176 078 zł72%-83 279 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian224 616 zł100-7.7%133 063 zł74%-79 044 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian214 042 zł104-7.3%155 909 zł72%-85 322 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka192 732 zł124-2.5%211 939 zł70%-92 597 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka214 116 zł96-6.0%171 269 zł73%-77 727 zł0.560
RozwójBez zmianObniżka197 655 zł112-4.4%206 711 zł71%-87 235 zł0.565
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka248 276 zł92-10.9%60 129 zł77%-76 111 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka259 720 zł87-11.6%35 386 zł79%-69 288 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian241 996 zł83-9.6%95 519 zł78%-69 075 zł0.605
Bez zmianBez zmianObniżka202 316 zł100-6.3%202 051 zł72%-82 144 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka187 211 zł116-3.9%228 709 zł68%-93 706 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka272 990 zł83-11.4%901 zł80%-64 673 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian218 726 zł92-9.1%150 924 zł73%-80 204 zł0.619
OgraniczenieBez zmianBez zmian229 623 zł87-9.7%128 117 zł76%-73 510 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka192 145 zł104-5.8%223 468 zł70%-88 330 zł0.640
Głębokie cięcieProgramObniżka219 013 zł83-8.2%166 625 zł75%-72 325 zł0.647
OgraniczenieBez zmianObniżka207 308 zł87-8.4%197 318 zł73%-76 627 zł0.677
Bez zmianWstrzymanieObniżka196 817 zł92-7.7%218 755 zł72%-83 225 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka253 317 zł79-12.9%54 722 zł79%-70 535 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian223 747 zł79-11.1%145 927 zł75%-74 651 zł0.715
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian234 503 zł74-11.8%123 487 zł78%-68 126 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka264 618 zł74-13.6%30 495 zł79%-63 881 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka201 824 zł79-9.7%214 009 zł73%-77 691 zł0.767
Głębokie cięcieBez zmianObniżka212 174 zł74-10.5%192 702 zł75%-71 259 zł0.769
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka258 229 zł66-14.9%49 788 zł79%-65 111 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian228 640 zł66-13.2%141 285 zł77%-69 250 zł0.826
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka206 704 zł66-11.8%209 380 zł74%-72 307 zł0.862

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 394 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.79 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 76% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.