HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Baligród

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3051 mieszkańcówdochody własne 12 004 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.88% do 0.91%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.43% do 34.69%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka232 419 zł133-0.5%23 405 zł81%-69 524 zł0.194
●RozwójProgramPodwyżka237 729 zł121-2.5%17 561 zł82%-63 691 zł0.255
Szeroki programBez zmianPodwyżka224 390 zł124-2.9%46 700 zł81%-69 464 zł0.309
●Szeroki programProgramBez zmian201 838 zł133+1.5%100 471 zł79%-76 694 zł0.350
RozwójProgramBez zmian207 131 zł121-0.5%94 835 zł80%-70 882 zł0.353
●Bez zmianProgramPodwyżka242 769 zł109-4.4%11 998 zł83%-58 140 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka229 669 zł112-4.9%41 080 zł82%-63 667 zł0.384
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka217 934 zł116-4.4%62 779 zł80%-71 455 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian212 154 zł109-2.5%89 477 zł81%-65 351 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian194 696 zł124-1.0%122 472 zł79%-76 386 zł0.429
RozwójBez zmianBez zmian199 958 zł112-2.9%116 872 zł79%-70 610 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka223 225 zł104-6.3%57 145 zł81%-65 641 zł0.477
RozwójProgramObniżka184 471 zł121+1.0%152 732 zł78%-76 185 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka248 215 zł96-6.5%5913 zł84%-52 068 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka234 678 zł100-6.8%35 738 zł82%-58 149 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian217 579 zł96-4.6%83 649 zł82%-59 306 zł0.492
●Szeroki programProgramObniżka179 190 zł133+3.1%158 354 zł76%-81 982 zł0.497
Bez zmianProgramObniżka189 481 zł109-1.0%147 388 zł79%-70 669 zł0.499
Szeroki programWstrzymanieBez zmian188 772 zł116-2.5%137 289 zł78%-78 217 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian204 950 zł100-4.9%111 548 zł80%-65 113 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian194 046 zł104-4.4%131 674 zł79%-72 425 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka172 707 zł124+0.5%178 768 zł76%-81 492 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka194 891 zł96-3.1%141 805 zł80%-64 644 zł0.557
RozwójBez zmianObniżka177 956 zł112-1.5%173 181 zł78%-75 731 zł0.563
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka228 247 zł92-8.2%51 789 zł82%-60 108 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka182 936 zł100-3.4%167 871 zł79%-70 250 zł0.603
Głębokie cięcieProgramBez zmian222 861 zł83-6.8%78 489 zł83%-53 431 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka240 089 zł87-8.8%29 926 zł84%-52 118 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka167 178 zł116-1.0%192 641 zł75%-83 205 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka253 517 zł83-8.6%47 zł86%-46 169 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian199 051 zł92-6.3%126 337 zł80%-66 913 zł0.618
OgraniczenieBez zmianBez zmian210 339 zł87-7.0%105 925 zł82%-59 108 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka172 440 zł104-2.9%187 041 zł77%-77 428 zł0.638
Głębokie cięcieProgramObniżka200 157 zł83-5.4%136 812 zł81%-58 788 zł0.643
OgraniczenieBez zmianObniżka188 309 zł87-5.5%162 641 zł80%-64 264 zł0.673
Bez zmianWstrzymanieObniżka177 432 zł92-4.9%181 717 zł79%-71 932 zł0.688
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka233 674 zł79-10.2%45 960 zł83%-54 057 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian204 456 zł79-8.4%120 624 zł81%-60 888 zł0.714
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian215 586 zł74-9.1%100 950 zł82%-53 272 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka245 356 zł74-10.9%24 594 zł86%-46 257 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka182 821 zł79-7.0%176 395 zł79%-65 927 zł0.763
Głębokie cięcieBez zmianObniżka193 541 zł74-7.7%157 680 zł81%-58 447 zł0.764
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka238 957 zł66-12.3%40 543 zł85%-48 176 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian209 718 zł66-10.5%115 635 zł82%-55 033 zł0.824
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka188 068 zł66-9.1%171 420 zł80%-60 091 zł0.857

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 422 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.73 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.