Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat leski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy25 224 mieszkańcówdochody własne 9037 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.36% do 0.07%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-5.53% do 26.51%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	94 911 zł	132	-1.6%	27 119 zł	77%	-53 372 zł	0.271
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	91 502 zł	137	-1.6%	29 474 zł	76%	-55 727 zł	0.296
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	88 502 zł	150	+0.4%	33 996 zł	74%	-60 248 zł	0.309
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	97 843 zł	119	-3.5%	22 675 zł	79%	-48 927 zł	0.311
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	94 392 zł	123	-3.7%	25 137 zł	77%	-51 347 zł	0.330
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	101 676 zł	110	-4.5%	19 774 zł	79%	-46 026 zł	0.338
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	100 668 zł	105	-5.6%	18 401 zł	79%	-44 621 zł	0.387
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	99 783 zł	108	-6.1%	19 224 zł	79%	-45 445 zł	0.394
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	78 488 zł	127	-2.4%	58 036 zł	73%	-57 855 zł	0.447
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	81 565 zł	114	-4.3%	56 629 zł	75%	-53 369 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	75 242 zł	132	-2.4%	63 288 zł	71%	-60 148 zł	0.473
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	85 230 zł	105	-5.3%	50 866 zł	76%	-50 536 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	72 098 zł	145	-0.4%	64 770 zł	69%	-64 711 zł	0.485
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	78 276 zł	118	-4.5%	61 915 zł	73%	-55 727 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	84 535 zł	100	-6.4%	55 327 zł	77%	-49 021 zł	0.520
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	83 646 zł	103	-6.9%	56 169 zł	76%	-49 849 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	69 613 zł	123	-2.9%	78 297 zł	70%	-60 568 zł	0.546
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	72 777 zł	110	-4.8%	76 709 zł	72%	-56 048 zł	0.563
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	76 360 zł	101	-5.7%	71 121 zł	74%	-53 242 zł	0.568
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	66 450 zł	128	-2.9%	83 373 zł	69%	-62 832 zł	0.571
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	63 219 zł	141	-0.9%	85 035 zł	66%	-67 429 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	69 569 zł	114	-5.0%	81 821 zł	71%	-58 377 zł	0.587

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 299 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.98 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 69% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.