HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat leski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy25 224 mieszkańcówdochody własne 9037 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.36% do 0.07%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.53% do 26.51%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne94 911 zł132-1.6%27 119 zł77%-53 372 zł0.271
●RozwójDoinwestowanieAktywne91 502 zł137-1.6%29 474 zł76%-55 727 zł0.296
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne88 502 zł150+0.4%33 996 zł74%-60 248 zł0.309
●RozwójBez zmianAktywne97 843 zł119-3.5%22 675 zł79%-48 927 zł0.311
Bez zmianDoinwestowanieAktywne94 392 zł123-3.7%25 137 zł77%-51 347 zł0.330
●Szeroki programOgraniczenieAktywne101 676 zł110-4.5%19 774 zł79%-46 026 zł0.338
Bez zmianBez zmianAktywne100 668 zł105-5.6%18 401 zł79%-44 621 zł0.387
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne99 783 zł108-6.1%19 224 zł79%-45 445 zł0.394
●RozwójOgraniczenieAktywne104 523 zł97-6.4%15 426 zł80%-41 678 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian78 488 zł127-2.4%58 036 zł73%-57 855 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian81 565 zł114-4.3%56 629 zł75%-53 369 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian75 242 zł132-2.4%63 288 zł71%-60 148 zł0.473
Szeroki programOgraniczenieBez zmian85 230 zł105-5.3%50 866 zł76%-50 536 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne105 967 zł90-8.0%12 595 zł82%-38 825 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian72 098 zł145-0.4%64 770 zł69%-64 711 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne105 068 zł93-8.5%13 433 zł82%-39 665 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian78 276 zł118-4.5%61 915 zł73%-55 727 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne107 268 zł83-8.5%11 233 zł82%-37 465 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian84 535 zł100-6.4%55 327 zł77%-49 021 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian83 646 zł103-6.9%56 169 zł76%-49 849 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian88 222 zł92-7.2%49 553 zł78%-46 147 zł0.536
Szeroki programBez zmianRezygnacja69 613 zł123-2.9%78 297 zł70%-60 568 zł0.546
RozwójBez zmianRezygnacja72 777 zł110-4.8%76 709 zł72%-56 048 zł0.563
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja76 360 zł101-5.7%71 121 zł74%-53 242 zł0.568
RozwójDoinwestowanieRezygnacja66 450 zł128-2.9%83 373 zł69%-62 832 zł0.571
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja63 219 zł141-0.9%85 035 zł66%-67 429 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian89 813 zł85-8.7%49 684 zł79%-43 248 zł0.587
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja69 569 zł114-5.0%81 821 zł71%-58 377 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne111 162 zł75-10.3%6906 zł83%-33 147 zł0.594
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian88 911 zł88-9.2%50 541 zł79%-44 091 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja75 833 zł96-6.9%75 228 zł75%-51 666 zł0.606
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja74 945 zł99-7.3%76 070 zł74%-52 493 zł0.614
Bez zmianOgraniczenieBez zmian91 111 zł78-9.2%48 341 zł79%-41 891 zł0.615
RozwójOgraniczenieRezygnacja79 439 zł88-7.6%69 627 zł76%-48 819 zł0.616
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne112 450 zł68-10.7%5560 zł85%-31 802 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja81 116 zł81-9.2%69 579 zł77%-45 887 zł0.661
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja80 214 zł84-9.6%70 436 zł77%-46 729 zł0.668
LikwidacjaBez zmianBez zmian94 989 zł70-11.0%44 154 zł81%-37 592 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja82 414 zł74-9.6%68 236 zł78%-44 529 zł0.686
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian96 274 zł63-11.5%42 825 zł82%-36 249 zł0.706
LikwidacjaBez zmianRezygnacja86 297 zł66-11.5%64 044 zł79%-40 225 zł0.736
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne117 533 zł53-13.0%0 zł87%-26 252 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja87 582 zł59-11.9%62 715 zł79%-38 882 zł0.766
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian101 339 zł48-13.7%37 663 zł83%-30 721 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja92 651 zł44-14.1%57 583 zł82%-33 348 zł0.858

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 299 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.98 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 69% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.