Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sanocki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy89 001 mieszkańcówdochody własne 8053 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.88% do 0.29%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.38% do 20.58%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	72 009 zł	132	-3.1%	25 124 zł	92%	-19 794 zł	0.287
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	68 952 zł	137	-3.1%	27 623 zł	88%	-22 283 zł	0.313
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	74 986 zł	119	-5.0%	21 145 zł	95%	-15 813 zł	0.320
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	65 914 zł	150	-1.1%	31 663 zł	86%	-26 334 zł	0.330
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	71 891 zł	123	-5.2%	23 729 zł	93%	-18 359 zł	0.340
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	78 381 zł	110	-5.9%	18 202 zł	96%	-12 873 zł	0.345
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	77 868 zł	105	-7.1%	17 316 zł	97%	-11 955 zł	0.392
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	76 938 zł	108	-7.5%	18 187 zł	96%	-12 827 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	58 483 zł	127	-3.8%	44 852 zł	85%	-26 395 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	61 582 zł	114	-5.8%	42 315 zł	88%	-22 352 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	55 564 zł	132	-3.8%	48 726 zł	84%	-28 803 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	64 834 zł	105	-6.7%	38 006 zł	91%	-19 497 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	58 624 zł	118	-5.9%	46 234 zł	86%	-24 818 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	52 405 zł	145	-1.9%	51 331 zł	81%	-32 915 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	64 585 zł	100	-7.8%	39 965 zł	92%	-18 432 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	63 653 zł	103	-8.3%	40 856 zł	91%	-19 307 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	51 180 zł	123	-4.3%	57 335 zł	82%	-30 157 zł	0.542
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	54 353 zł	110	-6.2%	54 784 zł	84%	-26 070 zł	0.556
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	57 536 zł	101	-7.2%	50 601 zł	86%	-23 253 zł	0.562
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	48 331 zł	128	-4.3%	61 103 zł	81%	-32 526 zł	0.567
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	51 464 zł	114	-6.4%	58 592 zł	83%	-28 499 zł	0.580
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	45 098 zł	141	-2.4%	63 757 zł	78%	-36 682 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 287 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.68 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 25% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.