HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat sanocki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy89 001 mieszkańcówdochody własne 8053 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.88% do 0.29%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.38% do 20.58%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne72 009 zł132-3.1%25 124 zł92%-19 794 zł0.287
●RozwójDoinwestowanieAktywne68 952 zł137-3.1%27 623 zł88%-22 283 zł0.313
●RozwójBez zmianAktywne74 986 zł119-5.0%21 145 zł95%-15 813 zł0.320
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne65 914 zł150-1.1%31 663 zł86%-26 334 zł0.330
Bez zmianDoinwestowanieAktywne71 891 zł123-5.2%23 729 zł93%-18 359 zł0.340
●Szeroki programOgraniczenieAktywne78 381 zł110-5.9%18 202 zł96%-12 873 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne77 868 zł105-7.1%17 316 zł97%-11 955 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne76 938 zł108-7.5%18 187 zł96%-12 827 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne81 282 zł97-7.8%14 308 zł98%-8978 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian58 483 zł127-3.8%44 852 zł85%-26 395 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian61 582 zł114-5.8%42 315 zł88%-22 352 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian55 564 zł132-3.8%48 726 zł84%-28 803 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian64 834 zł105-6.7%38 006 zł91%-19 497 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne82 832 zł90-9.4%11 869 zł99%-6518 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne81 891 zł93-9.8%12 753 zł99%-7404 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian58 624 zł118-5.9%46 234 zł86%-24 818 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian52 405 zł145-1.9%51 331 zł81%-32 915 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian64 585 zł100-7.8%39 965 zł92%-18 432 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne84 091 zł83-9.8%10 553 zł99%-5204 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian63 653 zł103-8.3%40 856 zł91%-19 307 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian67 857 zł92-8.6%35 651 zł94%-15 541 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja51 180 zł123-4.3%57 335 zł82%-30 157 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja54 353 zł110-6.2%54 784 zł84%-26 070 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja57 536 zł101-7.2%50 601 zł86%-23 253 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja48 331 zł128-4.3%61 103 zł81%-32 526 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja51 464 zł114-6.4%58 592 zł83%-28 499 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja45 098 zł141-2.4%63 757 zł78%-36 682 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian69 532 zł85-10.1%34 697 zł96%-13 015 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian68 588 zł88-10.6%35 601 zł96%-13 904 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne87 705 zł75-11.6%6527 zł100%-1187 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja57 429 zł96-8.3%52 337 zł87%-22 108 zł0.597
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja56 497 zł99-8.7%53 228 zł86%-22 982 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja60 633 zł88-9.0%48 135 zł90%-19 253 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian70 788 zł78-10.6%33 401 zł97%-11 704 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne88 951 zł68-12.1%5225 zł100%114 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja62 380 zł81-10.6%47 064 zł92%-16 686 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja61 436 zł84-11.0%47 968 zł92%-17 574 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian74 387 zł70-12.4%29 530 zł99%-7704 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja63 636 zł74-11.0%45 768 zł94%-15 374 zł0.677
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian75 632 zł63-12.8%28 247 zł99%-6406 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja67 239 zł66-12.8%41 893 zł97%-11 369 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne93 723 zł53-14.3%0 zł100%5330 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja68 484 zł59-13.2%40 610 zł98%-10 070 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian80 387 zł48-15.0%23 337 zł100%-1209 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja73 244 zł44-15.4%35 693 zł99%-4869 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 287 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.68 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 25% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.