Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat krośnieński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy108 034 mieszkańcówdochody własne 7529 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.28% do 0.46%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.12% do 19.86%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	63 155 zł	132	+0.7%	24 070 zł	91%	-18 350 zł	0.295
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	60 283 zł	137	+0.7%	26 439 zł	87%	-20 715 zł	0.321
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	66 117 zł	119	-1.2%	20 214 zł	94%	-14 494 zł	0.325
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	57 265 zł	150	+2.8%	30 356 zł	85%	-24 636 zł	0.341
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	63 211 zł	123	-1.4%	22 666 zł	92%	-16 910 zł	0.345
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	69 272 zł	110	-2.2%	17 463 zł	96%	-11 743 zł	0.348
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	68 990 zł	105	-3.4%	16 497 zł	96%	-10 749 zł	0.394
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	68 034 zł	108	-3.9%	17 401 zł	96%	-11 654 zł	0.402
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	51 032 zł	127	-0.1%	41 656 zł	85%	-24 313 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	54 104 zł	114	-2.0%	39 106 zł	86%	-20 400 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	57 129 zł	105	-3.0%	35 152 zł	90%	-17 728 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	48 286 zł	132	-0.1%	45 245 zł	83%	-26 604 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	51 323 zł	118	-2.2%	42 741 zł	86%	-22 743 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	45 158 zł	145	+2.0%	47 886 zł	80%	-30 581 zł	0.496
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	57 088 zł	100	-4.2%	36 705 zł	91%	-16 599 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	56 129 zł	103	-4.7%	37 626 zł	90%	-17 506 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	44 500 zł	123	-0.6%	52 817 zł	82%	-27 695 zł	0.540
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	47 639 zł	110	-2.5%	50 216 zł	84%	-23 742 zł	0.552
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	50 602 zł	101	-3.5%	46 363 zł	86%	-21 104 zł	0.559
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	41 817 zł	128	-0.6%	56 314 zł	80%	-29 950 zł	0.565
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	44 920 zł	114	-2.7%	53 749 zł	82%	-26 050 zł	0.576
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	38 623 zł	141	+1.5%	58 978 zł	77%	-33 967 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 278 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.27 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 28% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.