HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat krośnieński

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy108 034 mieszkańcówdochody własne 7529 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.28% do 0.46%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.12% do 19.86%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne63 155 zł132+0.7%24 070 zł91%-18 350 zł0.295
●RozwójDoinwestowanieAktywne60 283 zł137+0.7%26 439 zł87%-20 715 zł0.321
●RozwójBez zmianAktywne66 117 zł119-1.2%20 214 zł94%-14 494 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne57 265 zł150+2.8%30 356 zł85%-24 636 zł0.341
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne63 211 zł123-1.4%22 666 zł92%-16 910 zł0.345
●Szeroki programOgraniczenieAktywne69 272 zł110-2.2%17 463 zł96%-11 743 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne68 990 zł105-3.4%16 497 zł96%-10 749 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne68 034 zł108-3.9%17 401 zł96%-11 654 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne72 163 zł97-4.2%13 687 zł98%-7967 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian51 032 zł127-0.1%41 656 zł85%-24 313 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian54 104 zł114-2.0%39 106 zł86%-20 400 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian57 129 zł105-3.0%35 152 zł90%-17 728 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 286 zł132-0.1%45 245 zł83%-26 604 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne73 737 zł90-5.8%11 321 zł99%-5582 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne72 769 zł93-6.3%12 237 zł99%-6500 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian51 323 zł118-2.2%42 741 zł86%-22 743 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian45 158 zł145+2.0%47 886 zł80%-30 581 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian57 088 zł100-4.2%36 705 zł91%-16 599 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne74 969 zł83-6.3%10 037 zł99%-4300 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian56 129 zł103-4.7%37 626 zł90%-17 506 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian60 131 zł92-4.9%32 735 zł94%-13 895 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja44 500 zł123-0.6%52 817 zł82%-27 695 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja47 639 zł110-2.5%50 216 zł84%-23 742 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja50 602 zł101-3.5%46 363 zł86%-21 104 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja41 817 zł128-0.6%56 314 zł80%-29 950 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja44 920 zł114-2.7%53 749 zł82%-26 050 zł0.576
OgraniczenieBez zmianBez zmian61 818 zł85-6.6%31 675 zł96%-11 450 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja38 623 zł141+1.5%58 978 zł77%-33 967 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian60 848 zł88-7.0%32 608 zł95%-12 371 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja50 689 zł96-4.7%47 710 zł86%-19 902 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne78 398 zł75-8.1%6242 zł100%-512 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja49 730 zł99-5.1%48 630 zł86%-20 809 zł0.602
RozwójOgraniczenieRezygnacja53 670 zł88-5.4%43 840 zł90%-17 232 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian63 048 zł78-7.0%30 408 zł96%-10 171 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne79 619 zł68-8.6%4971 zł100%757 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja55 423 zł81-7.0%42 675 zł92%-14 748 zł0.648
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja54 453 zł84-7.5%43 608 zł92%-15 668 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian66 463 zł70-8.9%26 739 zł99%-6399 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja56 653 zł74-7.5%41 408 zł94%-13 468 zł0.673
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian67 682 zł63-9.3%25 484 zł99%-5132 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja60 072 zł66-9.3%37 735 zł97%-9692 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne84 187 zł53-10.9%0 zł100%5720 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja61 291 zł59-9.8%36 480 zł98%-8424 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian72 235 zł48-11.6%20 785 zł100%-186 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja65 848 zł44-12.0%31 773 zł99%-3475 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 278 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.27 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 28% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.