HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dębowiec

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8752 mieszkańcówdochody własne 7060 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.62% do 0.68%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.78% do 16.45%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka46 396 zł133+4.8%16 694 zł93%-13 156 zł0.278
●RozwójProgramPodwyżka50 398 zł121+2.7%12 415 zł97%-8882 zł0.294
Szeroki programBez zmianPodwyżka44 817 zł124+2.2%19 851 zł92%-13 276 zł0.359
●Bez zmianProgramPodwyżka54 159 zł109+0.7%8382 zł99%-4855 zł0.369
RozwójProgramBez zmian39 730 zł121+4.8%28 220 zł89%-15 450 zł0.387
RozwójBez zmianPodwyżka48 801 zł112+0.2%15 625 zł97%-9023 zł0.406
Bez zmianProgramBez zmian43 482 zł109+2.7%24 268 zł93%-11 435 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian35 738 zł133+6.9%32 417 zł85%-19 713 zł0.415
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka42 764 zł116+0.7%23 038 zł91%-14 612 zł0.437
Szeroki programBez zmianBez zmian34 485 zł124+4.2%35 307 zł85%-19 620 zł0.463
RozwójBez zmianBez zmian38 459 zł112+2.2%31 131 zł89%-15 379 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka58 069 zł96-1.5%4143 zł100%-623 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka35 598 zł109+4.2%36 138 zł87%-16 288 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian47 380 zł96+0.5%20 129 zł98%-7216 zł0.487
RozwójProgramObniżka31 853 zł121+6.3%40 082 zł84%-20 295 zł0.489
Bez zmianBez zmianPodwyżka52 543 zł100-1.8%11 645 zł99%-5017 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka46 755 zł104-1.3%18 804 zł96%-10 351 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian42 192 zł100+0.2%27 199 zł93%-11 384 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian32 630 zł116+2.7%38 222 zł84%-20 824 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka39 487 zł96+2.0%32 008 zł92%-12 080 zł0.529
●Szeroki programProgramObniżka27 868 zł133+8.5%44 271 zł80%-24 549 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian36 611 zł104+0.7%34 037 zł87%-16 574 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka30 823 zł112+3.7%42 638 zł83%-20 067 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka26 856 zł124+5.8%46 807 zł80%-24 300 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka34 549 zł100+1.7%38 714 zł87%-16 080 zł0.570
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka50 505 zł92-3.3%14 815 zł98%-6336 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian51 196 zł83-1.8%16 221 zł99%-3094 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian46 069 zł87-2.0%23 083 zł98%-7189 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian40 351 zł92-1.3%30 098 zł92%-12 571 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka56 432 zł87-4.0%7492 zł100%-808 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka43 294 zł83-0.3%28 213 zł97%-7967 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka25 148 zł116+4.2%49 508 zł77%-25 406 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka29 121 zł104+2.2%45 331 zł82%-21 164 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka61 896 zł83-3.8%0 zł100%3513 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka38 417 zł87-0.5%34 608 zł92%-11 896 zł0.631
Bez zmianWstrzymanieObniżka32 854 zł92+0.2%41 399 zł86%-17 169 zł0.650
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian44 237 zł79-3.5%25 971 zł96%-8365 zł0.692
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka54 403 zł79-5.4%10 668 zł99%-2116 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian49 865 zł74-4.3%19 329 zł99%-3089 zł0.710
OgraniczenieWstrzymanieObniżka36 732 zł79-2.0%37 283 zł91%-12 974 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianObniżka42 204 zł74-2.8%30 966 zł97%-7806 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka60 239 zł74-6.2%3587 zł100%3305 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian48 041 zł66-5.7%22 129 zł99%-4256 zł0.800
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka40 527 zł66-4.3%33 554 zł96%-8875 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka58 218 zł66-7.6%6673 zł100%2007 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 310 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.59 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 22% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.