HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat jasielski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy108 084 mieszkańcówdochody własne 7783 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.5% do 0.17%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.99% do 20.06%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne65 350 zł132-1.8%24 587 zł89%-20 252 zł0.292
●RozwójDoinwestowanieAktywne62 404 zł137-1.8%27 002 zł86%-22 663 zł0.318
●RozwójBez zmianAktywne68 339 zł119-3.7%20 660 zł93%-16 325 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne59 357 zł150+0.2%30 991 zł85%-26 657 zł0.338
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne65 357 zł123-3.9%23 163 zł91%-18 791 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne71 595 zł110-4.7%17 832 zł96%-13 497 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne71 236 zł105-5.8%16 880 zł96%-12 517 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne70 293 zł108-6.3%17 768 zł96%-13 406 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne74 511 zł97-6.6%13 989 zł98%-9654 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian52 721 zł127-2.6%43 007 zł84%-26 399 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian55 825 zł114-4.5%40 474 zł86%-22 415 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian49 906 zł132-2.6%46 713 zł82%-28 735 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian58 946 zł105-5.5%36 371 zł88%-19 668 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne76 093 zł90-8.2%11 577 zł99%-7223 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne75 138 zł93-8.6%12 478 zł98%-8125 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian52 972 zł118-4.7%44 229 zł85%-24 805 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian46 744 zł145-0.6%49 354 zł80%-32 786 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian58 836 zł100-6.6%38 083 zł90%-18 548 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne77 338 zł83-8.6%10 278 zł99%-5925 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian57 891 zł103-7.1%38 989 zł88%-19 440 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian61 977 zł92-7.3%33 963 zł92%-15 766 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja45 906 zł123-3.1%54 736 zł81%-29 899 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja49 079 zł110-5.0%52 136 zł84%-25 874 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja52 136 zł101-5.9%48 139 zł86%-23 162 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja43 156 zł128-3.1%58 347 zł79%-32 199 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja46 291 zł114-5.2%55 785 zł82%-28 229 zł0.577
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja39 925 zł141-1.1%61 012 zł77%-36 290 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 675 zł85-8.9%32 930 zł95%-13 274 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian62 719 zł88-9.4%33 849 zł94%-14 179 zł0.590
Bez zmianBez zmianRezygnacja52 158 zł96-7.1%49 635 zł86%-21 967 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne80 861 zł75-10.5%6376 zł100%-2031 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 214 zł99-7.5%50 540 zł86%-22 858 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja55 236 zł88-7.8%45 619 zł88%-19 220 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian64 919 zł78-9.4%31 649 zł96%-11 979 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne82 095 zł68-10.9%5090 zł100%-746 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja57 002 zł81-9.4%44 478 zł91%-16 688 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja56 046 zł84-9.8%45 396 zł90%-17 592 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian68 427 zł70-11.2%27 876 zł98%-8101 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja58 246 zł74-9.8%43 196 zł92%-15 392 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian69 659 zł63-11.6%26 607 zł99%-6819 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja61 758 zł66-11.6%39 418 zł96%-11 509 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne86 766 zł53-13.1%0 zł100%4335 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja62 990 zł59-12.1%38 149 zł96%-10 227 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian74 314 zł48-13.9%21 799 zł100%-1756 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja67 649 zł44-14.3%33 333 zł99%-5159 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 283 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.25 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 33% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.