HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brzozów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy25 777 mieszkańcówdochody własne 6479 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.94% do 0.23%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.42% do 19.96%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka46 694 zł133+0.8%16 323 zł81%-26 101 zł0.279
●RozwójProgramPodwyżka50 565 zł121-1.2%12 202 zł84%-21 980 zł0.295
Szeroki programBez zmianPodwyżka45 214 zł124-1.7%19 940 zł81%-25 716 zł0.360
●Bez zmianProgramPodwyżka54 197 zł109-3.1%8324 zł86%-18 103 zł0.370
RozwójProgramBez zmian40 333 zł121+0.8%29 833 zł79%-26 912 zł0.388
RozwójBez zmianPodwyżka49 067 zł112-3.6%15 863 zł84%-21 614 zł0.406
Bez zmianProgramBez zmian43 957 zł109-1.2%26 023 zł82%-23 045 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian36 471 zł133+2.9%33 885 zł76%-31 022 zł0.416
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka43 276 zł116-3.1%23 494 zł80%-26 689 zł0.437
Szeroki programBez zmianBez zmian35 303 zł124+0.3%37 493 zł76%-30 474 zł0.464
RozwójBez zmianBez zmian39 147 zł112-1.7%33 460 zł79%-26 383 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka57 955 zł96-5.2%4269 zł91%-14 048 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka36 392 zł109+0.3%39 447 zł78%-26 690 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian47 703 zł96-3.3%22 052 zł85%-19 004 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka52 684 zł100-5.5%12 057 zł86%-17 756 zł0.490
RozwójProgramObniżka32 775 zł121+2.3%43 249 zł76%-30 549 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka47 136 zł104-5.1%19 443 zł83%-22 579 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian42 754 zł100-3.6%29 668 zł82%-22 535 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian33 553 zł116-1.2%40 766 zł76%-31 343 zł0.525
OgraniczenieProgramObniżka40 131 zł96-1.9%35 485 zł81%-22 659 zł0.529
●Szeroki programProgramObniżka28 920 zł133+4.4%47 294 zł72%-34 652 zł0.536
RozwójWstrzymanieBez zmian37 404 zł104-3.1%36 725 zł78%-27 244 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka31 820 zł112-0.2%46 481 zł76%-29 900 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka27 982 zł124+1.8%50 507 zł72%-33 983 zł0.565
Bez zmianBez zmianObniżka35 420 zł100-2.2%42 697 zł78%-26 059 zł0.570
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka50 759 zł92-6.9%15 634 zł86%-18 712 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian51 373 zł83-5.5%18 318 zł89%-15 051 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian46 481 zł87-5.7%25 718 zł86%-18 515 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian41 018 zł92-5.1%32 926 zł81%-23 388 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka56 422 zł87-7.6%8095 zł91%-13 722 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka43 792 zł83-4.1%31 873 zł85%-18 716 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka26 372 zł116+0.3%53 543 zł70%-34 776 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka30 217 zł104-1.7%49 510 zł74%-30 685 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka61 636 zł83-7.4%351 zł96%-10 083 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka39 139 zł87-4.3%38 777 zł82%-22 049 zł0.631
Bez zmianWstrzymanieObniżka33 824 zł92-3.6%45 718 zł77%-26 837 zł0.649
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian44 754 zł79-7.1%28 967 zł85%-19 358 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka54 506 zł79-9.0%11 662 zł90%-14 669 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian50 133 zł74-7.9%22 132 zł89%-14 584 zł0.710
OgraniczenieWstrzymanieObniżka37 551 zł79-5.7%41 769 zł81%-22 817 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianObniżka42 782 zł74-6.5%35 291 zł85%-18 127 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka60 084 zł74-9.7%4346 zł96%-9778 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian48 413 zł66-9.3%25 299 zł88%-15 418 zł0.800
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka41 202 zł66-7.9%38 222 zł84%-18 886 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka58 176 zł66-11.1%7830 zł95%-10 715 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 299 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.59 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.