Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat brzozowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy62 822 mieszkańcówdochody własne 7591 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.34% do 0.21%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.36% do 20.65%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	64 812 zł	132	-0.8%	24 270 zł	86%	-22 363 zł	0.293
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	61 909 zł	137	-0.8%	26 617 zł	85%	-24 709 zł	0.319
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	67 774 zł	119	-2.8%	20 364 zł	91%	-18 457 zł	0.324
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	58 891 zł	150	+1.2%	30 588 zł	83%	-28 681 zł	0.339
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	64 835 zł	123	-3.0%	22 799 zł	87%	-20 855 zł	0.344
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	70 968 zł	110	-3.7%	17 624 zł	93%	-15 716 zł	0.348
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	70 646 zł	105	-4.9%	16 599 zł	94%	-14 665 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	69 693 zł	108	-5.4%	17 499 zł	93%	-15 565 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	52 447 zł	127	-1.6%	42 780 zł	82%	-28 056 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	55 521 zł	114	-3.5%	40 369 zł	85%	-24 095 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	49 671 zł	132	-1.6%	46 500 zł	81%	-30 331 zł	0.478
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	58 583 zł	105	-4.5%	36 285 zł	86%	-21 432 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	52 708 zł	118	-3.7%	44 125 zł	83%	-26 423 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	46 541 zł	145	+0.4%	49 034 zł	78%	-34 355 zł	0.496
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	58 504 zł	100	-5.6%	38 054 zł	87%	-20 249 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	57 550 zł	103	-6.1%	38 970 zł	86%	-21 152 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	45 781 zł	123	-2.1%	54 660 zł	80%	-31 303 zł	0.540
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	48 923 zł	110	-4.0%	52 138 zł	82%	-27 304 zł	0.553
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	51 922 zł	101	-5.0%	48 161 zł	84%	-24 673 zł	0.559
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	43 070 zł	128	-2.1%	58 273 zł	78%	-33 543 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	46 174 zł	114	-4.2%	55 787 zł	80%	-29 598 zł	0.577
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 872 zł	141	-0.1%	60 857 zł	76%	-37 607 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 279 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.02 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 42% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.