HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat brzozowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy62 822 mieszkańcówdochody własne 7591 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.34% do 0.21%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.36% do 20.65%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne64 812 zł132-0.8%24 270 zł86%-22 363 zł0.293
●RozwójDoinwestowanieAktywne61 909 zł137-0.8%26 617 zł85%-24 709 zł0.319
●RozwójBez zmianAktywne67 774 zł119-2.8%20 364 zł91%-18 457 zł0.324
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne58 891 zł150+1.2%30 588 zł83%-28 681 zł0.339
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne64 835 zł123-3.0%22 799 zł87%-20 855 zł0.344
●Szeroki programOgraniczenieAktywne70 968 zł110-3.7%17 624 zł93%-15 716 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne70 646 zł105-4.9%16 599 zł94%-14 665 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne69 693 zł108-5.4%17 499 zł93%-15 565 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne73 859 zł97-5.6%13 799 zł96%-11 892 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian52 447 zł127-1.6%42 780 zł82%-28 056 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian55 521 zł114-3.5%40 369 zł85%-24 095 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian49 671 zł132-1.6%46 500 zł81%-30 331 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian58 583 zł105-4.5%36 285 zł86%-21 432 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne75 426 zł90-7.2%11 389 zł97%-9463 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne74 463 zł93-7.7%12 302 zł97%-10 377 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian52 708 zł118-3.7%44 125 zł83%-26 423 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian46 541 zł145+0.4%49 034 zł78%-34 355 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian58 504 zł100-5.6%38 054 zł87%-20 249 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne76 663 zł83-7.7%10 102 zł98%-8177 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian57 550 zł103-6.1%38 970 zł86%-21 152 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian61 586 zł92-6.4%33 954 zł90%-17 552 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja45 781 zł123-2.1%54 660 zł80%-31 303 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja48 923 zł110-4.0%52 138 zł82%-27 304 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja51 922 zł101-5.0%48 161 zł84%-24 673 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja43 070 zł128-2.1%58 273 zł78%-33 543 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja46 174 zł114-4.2%55 787 zł80%-29 598 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 268 zł85-8.0%32 985 zł93%-15 067 zł0.582
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja39 872 zł141-0.1%60 857 zł76%-37 607 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian62 302 zł88-8.5%33 914 zł92%-15 983 zł0.590
Bez zmianBez zmianRezygnacja51 974 zł96-6.1%49 712 zł85%-23 419 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne80 121 zł75-9.6%6278 zł99%-4361 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 020 zł99-6.6%50 628 zł84%-24 322 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja54 993 zł88-6.9%45 717 zł86%-20 755 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian64 502 zł78-8.5%31 714 zł94%-13 783 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne81 346 zł68-10.0%5003 zł99%-3087 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja56 742 zł81-8.5%44 639 zł89%-18 232 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja55 776 zł84-8.9%45 567 zł87%-19 148 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian67 946 zł70-10.3%28 012 zł96%-9983 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja57 976 zł74-8.9%43 367 zł90%-16 948 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian69 169 zł63-10.7%26 752 zł98%-8711 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja61 424 zł66-10.7%39 661 zł94%-13 143 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne85 946 zł53-12.3%0 zł100%1907 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja62 647 zł59-11.2%38 401 zł96%-11 872 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian73 754 zł48-13.0%22 025 zł99%-3735 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja67 235 zł44-13.4%33 667 zł98%-6890 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 279 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.02 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 42% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.