Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat rycki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy50 898 mieszkańcówdochody własne 7796 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-3.36% do 0.73%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.77% do 21.22%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	72 980 zł	132	-7.9%	25 246 zł	92%	-22 170 zł	0.286
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	69 929 zł	137	-7.9%	27 774 zł	89%	-24 666 zł	0.312
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	75 926 zł	119	-9.7%	21 264 zł	95%	-18 170 zł	0.320
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	66 924 zł	150	-6.0%	31 825 zł	86%	-28 734 zł	0.329
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	72 835 zł	123	-9.9%	23 856 zł	92%	-20 730 zł	0.340
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	79 302 zł	110	-10.6%	18 289 zł	98%	-15 225 zł	0.344
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	78 776 zł	105	-11.7%	17 412 zł	98%	-14 300 zł	0.392
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	77 840 zł	108	-12.1%	18 283 zł	97%	-15 172 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	59 455 zł	127	-8.6%	45 029 zł	85%	-28 701 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	62 523 zł	114	-10.4%	42 492 zł	88%	-24 640 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	56 542 zł	132	-8.6%	48 926 zł	84%	-31 117 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	65 756 zł	105	-11.3%	38 161 zł	90%	-21 780 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	53 415 zł	145	-6.7%	51 531 zł	82%	-35 247 zł	0.492
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	59 569 zł	118	-10.6%	46 439 zł	85%	-27 121 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	65 495 zł	100	-12.4%	40 069 zł	92%	-20 709 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	64 556 zł	103	-12.8%	40 950 zł	90%	-21 584 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	52 155 zł	123	-9.1%	57 522 zł	83%	-32 441 zł	0.542
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	55 297 zł	110	-10.9%	54 867 zł	84%	-28 337 zł	0.556
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	58 461 zł	101	-11.8%	50 648 zł	86%	-25 513 zł	0.562
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	49 311 zł	128	-9.1%	61 307 zł	81%	-34 819 zł	0.567
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	52 411 zł	114	-11.1%	58 704 zł	83%	-30 780 zł	0.580
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	46 110 zł	141	-7.2%	64 029 zł	78%	-38 992 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.15 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 25% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.