HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat rycki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy50 898 mieszkańcówdochody własne 7796 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.36% do 0.73%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.77% do 21.22%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne72 980 zł132-7.9%25 246 zł92%-22 170 zł0.286
●RozwójDoinwestowanieAktywne69 929 zł137-7.9%27 774 zł89%-24 666 zł0.312
●RozwójBez zmianAktywne75 926 zł119-9.7%21 264 zł95%-18 170 zł0.320
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne66 924 zł150-6.0%31 825 zł86%-28 734 zł0.329
Bez zmianDoinwestowanieAktywne72 835 zł123-9.9%23 856 zł92%-20 730 zł0.340
●Szeroki programOgraniczenieAktywne79 302 zł110-10.6%18 289 zł98%-15 225 zł0.344
Bez zmianBez zmianAktywne78 776 zł105-11.7%17 412 zł98%-14 300 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne77 840 zł108-12.1%18 283 zł97%-15 172 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne82 174 zł97-12.4%14 387 zł99%-11 312 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian59 455 zł127-8.6%45 029 zł85%-28 701 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian62 523 zł114-10.4%42 492 zł88%-24 640 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian56 542 zł132-8.6%48 926 zł84%-31 117 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian65 756 zł105-11.3%38 161 zł90%-21 780 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne83 701 zł90-13.9%11 933 zł99%-8837 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne82 753 zł93-14.3%12 818 zł99%-9723 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian53 415 zł145-6.7%51 531 zł82%-35 247 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian59 569 zł118-10.6%46 439 zł85%-27 121 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian65 495 zł100-12.4%40 069 zł92%-20 709 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne84 953 zł83-14.3%10 618 zł99%-7523 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian64 556 zł103-12.8%40 950 zł90%-21 584 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian68 750 zł92-13.1%35 709 zł94%-17 805 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja52 155 zł123-9.1%57 522 zł83%-32 441 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja55 297 zł110-10.9%54 867 zł84%-28 337 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja58 461 zł101-11.8%50 648 zł86%-25 513 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja49 311 zł128-9.1%61 307 zł81%-34 819 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja52 411 zł114-11.1%58 704 zł83%-30 780 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja46 110 zł141-7.2%64 029 zł78%-38 992 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian70 401 zł85-14.6%34 697 zł96%-15 266 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian69 451 zł88-15.0%35 610 zł95%-16 154 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne88 534 zł75-16.1%6560 zł100%-3480 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja58 341 zł96-12.8%52 337 zł87%-24 363 zł0.597
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja57 403 zł99-13.3%53 237 zł86%-25 237 zł0.607
RozwójOgraniczenieRezygnacja61 528 zł88-13.5%48 151 zł90%-21 495 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian71 651 zł78-15.0%33 410 zł98%-13 954 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne89 775 zł68-16.5%5258 zł100%-2179 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja63 252 zł81-15.0%47 125 zł92%-18 914 zł0.653
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja62 302 zł84-15.5%48 038 zł92%-19 802 zł0.661
LikwidacjaBez zmianBez zmian75 218 zł70-16.7%29 589 zł99%-9928 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja64 502 zł74-15.5%45 838 zł93%-17 602 zł0.678
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian76 457 zł63-17.2%28 314 zł99%-8629 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja68 073 zł66-17.2%42 013 zł98%-13 570 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne94 510 zł53-18.6%0 zł100%3064 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja69 312 zł59-17.6%40 738 zł98%-12 271 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian81 176 zł48-19.2%23 455 zł100%-3405 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja74 036 zł44-19.7%35 876 zł99%-7041 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.15 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 25% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.