HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Baranów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3479 mieszkańcówdochody własne 11 307 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.49% do 0.44%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-31.9% do 72.93%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka1 142 761 zł133-10.3%25 178 zł68%-145 443 zł0.143
●RozwójProgramPodwyżka1 147 982 zł121-12.1%19 402 zł68%-139 666 zł0.235
Szeroki programBez zmianPodwyżka1 111 881 zł124-12.5%190 940 zł68%-143 265 zł0.271
●Szeroki programProgramBez zmian1 045 434 zł133-8.4%526 887 zł66%-146 114 zł0.296
RozwójProgramBez zmian1 050 637 zł121-10.3%521 906 zł67%-140 360 zł0.325
●Bez zmianProgramPodwyżka1 152 935 zł109-13.8%13 904 zł69%-134 169 zł0.350
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka1 091 986 zł116-13.8%292 558 zł67%-144 027 zł0.362
RozwójBez zmianPodwyżka1 117 072 zł112-14.3%185 441 zł68%-137 521 zł0.368
Bez zmianProgramBez zmian1 055 573 zł109-12.1%517 187 zł68%-134 884 zł0.396
Szeroki programBez zmianBez zmian1 016 977 zł124-10.7%685 959 zł66%-143 884 zł0.399
RozwójBez zmianBez zmian1 022 151 zł112-12.5%681 005 zł67%-138 163 zł0.453
RozwójWstrzymaniePodwyżka1 097 191 zł104-15.6%287 575 zł68%-138 267 zł0.462
●Szeroki programProgramObniżka972 651 zł133-7.0%908 066 zł64%-146 622 zł0.469
RozwójProgramObniżka977 841 zł121-8.9%903 098 zł65%-140 884 zł0.474
Bez zmianBez zmianPodwyżka1 121 997 zł100-16.0%180 732 zł69%-132 055 zł0.478
Szeroki programWstrzymanieBez zmian998 521 zł116-12.1%781 272 zł65%-144 600 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka1 158 284 zł96-15.7%7887 zł70%-128 151 zł0.481
OgraniczenieProgramBez zmian1 060 900 zł96-14.0%512 120 zł68%-128 895 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka982 764 zł109-10.7%898 391 zł66%-135 425 zł0.513
Bez zmianBez zmianBez zmian1 027 058 zł100-14.3%676 312 zł68%-132 719 zł0.532
RozwójWstrzymanieBez zmian1 003 708 zł104-13.8%776 305 zł66%-138 862 zł0.544
Szeroki programBez zmianObniżka946 014 zł124-9.4%1 058 396 zł64%-144 354 zł0.549
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka1 102 129 zł92-17.3%282 853 zł68%-132 784 zł0.572
RozwójBez zmianObniżka951 175 zł112-11.2%1 053 454 zł65%-138 649 zł0.578
OgraniczenieProgramObniżka988 075 zł96-12.7%893 340 zł68%-129 456 zł0.585
OgraniczenieBez zmianPodwyżka1 127 313 zł87-17.8%175 674 zł70%-126 074 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka928 640 zł116-10.7%1 148 542 zł64%-145 035 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka1 163 491 zł83-17.7%2112 zł71%-122 305 zł0.616
Głębokie cięcieProgramBez zmian1 066 086 zł83-16.0%507 183 zł69%-123 076 zł0.617
Bez zmianWstrzymanieBez zmian1 008 628 zł92-15.6%771 601 zł67%-133 401 zł0.628
Bez zmianBez zmianObniżka956 069 zł100-12.9%1 048 774 zł66%-133 222 zł0.633
OgraniczenieBez zmianBez zmian1 032 351 zł87-16.2%671 276 zł68%-126 766 zł0.635
RozwójWstrzymanieObniżka933 814 zł104-12.5%1 143 588 zł64%-139 314 zł0.658
Głębokie cięcieProgramObniżka993 246 zł83-14.7%888 418 zł68%-123 657 zł0.679
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka1 107 461 zł79-19.1%277 780 zł69%-126 781 zł0.696
OgraniczenieBez zmianObniżka961 347 zł87-14.9%1 043 753 zł67%-127 290 zł0.714
Bez zmianWstrzymanieObniżka938 721 zł92-14.3%1 138 895 zł66%-133 870 zł0.721
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian1 013 939 zł79-17.4%766 548 zł68%-127 428 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka1 132 487 zł74-19.8%170 747 zł71%-120 264 zł0.736
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian1 037 505 zł74-18.1%666 369 zł69%-120 983 zł0.751
OgraniczenieWstrzymanieObniżka944 015 zł79-16.2%1 133 859 zł67%-127 918 zł0.806
Głębokie cięcieBez zmianObniżka966 485 zł74-16.8%1 038 860 zł68%-121 526 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka1 112 652 zł66-21.0%272 838 zł70%-120 951 zł0.826
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian1 019 108 zł66-19.3%761 626 zł68%-121 624 zł0.848
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka949 169 zł66-18.1%1 128 951 zł68%-122 134 zł0.906

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 415 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.49 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 95% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.