Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat puławski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy106 181 mieszkańcówdochody własne 8449 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2% do 0.2%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.5% do 20.96%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	66 069 zł	132	-4.1%	26 093 zł	81%	-35 969 zł	0.291
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	62 992 zł	137	-4.1%	28 537 zł	80%	-38 400 zł	0.317
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	69 165 zł	119	-6.0%	21 895 zł	83%	-31 767 zł	0.323
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	59 833 zł	150	-2.1%	32 800 zł	78%	-42 675 zł	0.335
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	66 046 zł	123	-6.2%	24 427 zł	82%	-34 260 zł	0.343
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	72 618 zł	110	-6.9%	18 964 zł	85%	-28 840 zł	0.346
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	72 159 zł	105	-8.0%	17 854 zł	85%	-27 696 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	71 249 zł	108	-8.5%	18 702 zł	85%	-28 546 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	52 671 zł	127	-4.8%	46 991 zł	76%	-41 583 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	55 887 zł	114	-6.7%	44 524 zł	79%	-37 329 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	49 731 zł	132	-4.8%	51 054 zł	76%	-43 942 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	59 197 zł	105	-7.7%	39 989 zł	81%	-34 479 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	52 905 zł	118	-6.9%	48 643 zł	78%	-39 751 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	46 452 zł	145	-2.9%	53 633 zł	73%	-48 270 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	59 001 zł	100	-8.8%	42 242 zł	81%	-33 206 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	58 088 zł	103	-9.2%	43 112 zł	81%	-34 058 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	45 410 zł	123	-5.3%	60 491 zł	75%	-44 860 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	48 700 zł	110	-7.2%	57 976 zł	76%	-40 566 zł	0.554
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	51 942 zł	101	-8.1%	53 562 zł	78%	-37 750 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	42 540 zł	128	-5.3%	64 447 zł	73%	-47 185 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	45 786 zł	114	-7.4%	61 974 zł	75%	-42 955 zł	0.578
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 187 zł	141	-3.4%	67 033 zł	70%	-51 552 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.87 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.