HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat puławski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy106 181 mieszkańcówdochody własne 8449 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2% do 0.2%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.5% do 20.96%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne66 069 zł132-4.1%26 093 zł81%-35 969 zł0.291
●RozwójDoinwestowanieAktywne62 992 zł137-4.1%28 537 zł80%-38 400 zł0.317
●RozwójBez zmianAktywne69 165 zł119-6.0%21 895 zł83%-31 767 zł0.323
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne59 833 zł150-2.1%32 800 zł78%-42 675 zł0.335
Bez zmianDoinwestowanieAktywne66 046 zł123-6.2%24 427 zł82%-34 260 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne72 618 zł110-6.9%18 964 zł85%-28 840 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne72 159 zł105-8.0%17 854 zł85%-27 696 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne71 249 zł108-8.5%18 702 zł85%-28 546 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne75 634 zł97-8.8%14 853 zł86%-24 729 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian52 671 zł127-4.8%46 991 zł76%-41 583 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian55 887 zł114-6.7%44 524 zł79%-37 329 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian49 731 zł132-4.8%51 054 zł76%-43 942 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian59 197 zł105-7.7%39 989 zł81%-34 479 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne77 274 zł90-10.3%12 228 zł89%-22 082 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne76 351 zł93-10.8%13 091 zł88%-22 946 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian52 905 zł118-6.9%48 643 zł78%-39 751 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian46 452 zł145-2.9%53 633 zł73%-48 270 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian59 001 zł100-8.8%42 242 zł81%-33 206 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne78 551 zł83-10.8%10 891 zł91%-20 746 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian58 088 zł103-9.2%43 112 zł81%-34 058 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian62 334 zł92-9.5%37 689 zł83%-30 316 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja45 410 zł123-5.3%60 491 zł75%-44 860 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja48 700 zł110-7.2%57 976 zł76%-40 566 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja51 942 zł101-8.1%53 562 zł78%-37 750 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja42 540 zł128-5.3%64 447 zł73%-47 185 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja45 786 zł114-7.4%61 974 zł75%-42 955 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja39 187 zł141-3.4%67 033 zł70%-51 552 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian64 097 zł85-11.1%36 807 zł84%-27 613 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian63 172 zł88-11.5%37 691 zł84%-28 479 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne82 292 zł75-12.6%6715 zł95%-16 579 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja51 886 zł96-9.2%55 569 zł79%-36 405 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja50 974 zł99-9.7%56 438 zł78%-37 257 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja55 152 zł88-10.0%51 135 zł81%-33 547 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian65 372 zł78-11.5%35 491 zł85%-26 279 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne83 557 zł68-13.0%5392 zł95%-15 257 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja56 988 zł81-11.5%50 129 zł82%-30 806 zł0.650
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja56 063 zł84-12.0%51 012 zł81%-31 672 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian69 098 zł70-13.3%31 479 zł87%-22 130 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja58 263 zł74-12.0%48 812 zł83%-29 472 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian70 360 zł63-13.7%30 177 zł89%-20 811 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja61 992 zł66-13.7%44 796 zł85%-25 318 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne88 470 zł53-15.2%0 zł98%-9876 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja63 255 zł59-14.2%43 493 zł86%-23 999 zł0.757
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian75 256 zł48-15.9%25 130 zł95%-15 449 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja68 155 zł44-16.3%38 444 zł91%-18 632 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.87 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.