HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gościeradów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6722 mieszkańcówdochody własne 7057 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.07% do -0.01%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.88% do 30.85%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka92 990 zł133-5.9%17 834 zł73%-52 208 zł0.239
●RozwójProgramPodwyżka97 046 zł121-7.8%13 480 zł75%-47 854 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka90 015 zł124-8.2%27 176 zł73%-51 313 zł0.335
●Bez zmianProgramPodwyżka100 860 zł109-9.6%9375 zł78%-43 748 zł0.363
RozwójProgramBez zmian82 349 zł121-5.9%49 322 zł72%-51 382 zł0.372
●Szeroki programProgramBez zmian78 303 zł133-4.0%53 575 zł69%-55 723 zł0.386
RozwójBez zmianPodwyżka94 052 zł112-10.1%22 932 zł75%-46 979 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian86 153 zł109-7.8%45 315 zł74%-47 288 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka87 104 zł116-9.6%34 633 zł72%-52 112 zł0.417
Szeroki programBez zmianBez zmian75 762 zł124-6.4%63 089 zł69%-54 702 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian79 789 zł112-8.2%58 857 zł72%-50 382 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka104 838 zł96-11.6%5041 zł79%-39 415 zł0.483
RozwójProgramObniżka71 473 zł121-4.5%76 749 zł69%-53 984 zł0.485
RozwójWstrzymaniePodwyżka91 150 zł104-11.4%30 380 zł75%-47 769 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka97 848 zł100-11.9%18 934 zł78%-42 894 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian90 117 zł96-9.8%41 106 zł76%-42 970 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka75 270 zł109-6.4%72 750 zł70%-49 900 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian73 113 zł116-7.8%69 934 zł69%-55 419 zł0.515
●Szeroki programProgramObniżka67 436 zł133-2.5%80 993 zł66%-58 316 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian83 575 zł100-10.1%54 870 zł74%-46 308 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka79 225 zł96-8.4%68 621 zł73%-45 594 zł0.542
RozwójWstrzymanieBez zmian77 148 zł104-9.6%65 693 zł71%-51 089 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka69 236 zł112-6.8%85 517 zł69%-52 892 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka65 217 zł124-4.9%89 741 zł66%-57 203 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka94 953 zł92-13.2%26 373 zł77%-43 674 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka73 014 zł100-8.7%81 539 zł70%-48 828 zł0.585
Głębokie cięcieProgramBez zmian93 996 zł83-11.9%37 263 zł79%-38 754 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka101 805 zł87-13.8%14 733 zł79%-38 583 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian87 519 zł87-12.0%50 724 zł76%-42 014 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian80 942 zł92-11.4%61 697 zł73%-47 006 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka62 762 zł116-6.4%96 129 zł65%-57 860 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka108 729 zł83-13.6%874 zł80%-35 183 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka83 094 zł83-10.5%64 921 zł76%-41 388 zł0.624
RozwójWstrzymanieObniżka66 789 zł104-8.2%91 896 zł68%-53 539 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka76 948 zł87-10.7%77 604 zł73%-44 545 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieObniżka70 575 zł92-10.1%87 909 zł70%-49 466 zł0.666
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka98 920 zł79-15.1%22 161 zł79%-39 351 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian84 895 zł79-13.4%57 500 zł76%-42 700 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian91 378 zł74-14.1%47 034 zł79%-37 820 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka105 677 zł74-15.8%10 802 zł80%-34 374 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka74 519 zł79-12.0%83 903 zł73%-45 171 zł0.737
Głębokie cięcieBez zmianObniżka80 798 zł74-12.8%73 922 zł76%-40 362 zł0.739
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian88 763 zł66-15.4%53 782 zł79%-38 495 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka102 801 zł66-17.1%18 162 zł80%-35 130 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka78 378 zł66-14.1%80 213 zł76%-40 977 zł0.830

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 315 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.82 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 81% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.