Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kraśnicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy88 198 mieszkańcówdochody własne 6562 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.36% do 0.14%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.76% do 16.64%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	40 103 zł	132	-6.1%	22 839 zł	88%	-17 631 zł	0.318
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	43 134 zł	119	-7.9%	19 146 zł	92%	-13 926 zł	0.339
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	37 565 zł	137	-6.1%	25 091 zł	86%	-19 863 zł	0.345
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	45 876 zł	110	-8.9%	16 600 zł	95%	-11 392 zł	0.359
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	40 562 zł	123	-8.1%	21 451 zł	90%	-16 208 zł	0.360
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	34 485 zł	150	-4.2%	28 840 zł	83%	-23 625 zł	0.372
●	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	46 083 zł	105	-10.0%	15 560 zł	96%	-10 325 zł	0.400
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	45 088 zł	108	-10.4%	16 506 zł	95%	-11 273 zł	0.410
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	30 809 zł	127	-6.8%	35 376 zł	83%	-22 862 zł	0.457
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	33 926 zł	114	-8.7%	32 473 zł	86%	-19 106 zł	0.467
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	36 565 zł	105	-9.6%	29 200 zł	88%	-16 643 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	28 372 zł	132	-6.8%	38 361 zł	80%	-25 028 zł	0.483
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	31 455 zł	118	-8.9%	35 499 zł	83%	-21 322 zł	0.491
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	25 205 zł	145	-4.9%	41 320 zł	76%	-28 840 zł	0.507
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	36 963 zł	100	-10.7%	29 665 zł	90%	-15 454 zł	0.511
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	35 965 zł	103	-11.1%	30 619 zł	88%	-16 404 zł	0.522
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	25 799 zł	123	-7.3%	43 181 zł	78%	-25 818 zł	0.534
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	28 970 zł	110	-9.1%	40 200 zł	83%	-22 027 zł	0.542
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	31 559 zł	101	-10.1%	37 000 zł	84%	-19 594 zł	0.550
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	23 412 zł	128	-7.3%	46 092 zł	76%	-27 953 zł	0.560
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	26 548 zł	114	-9.3%	43 154 zł	80%	-24 212 zł	0.566
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	20 192 zł	141	-5.4%	49 129 zł	73%	-31 801 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 267 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.64 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 37% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.