HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kraśnicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy88 198 mieszkańcówdochody własne 6562 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.36% do 0.14%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.76% do 16.64%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne40 103 zł132-6.1%22 839 zł88%-17 631 zł0.318
●RozwójBez zmianAktywne43 134 zł119-7.9%19 146 zł92%-13 926 zł0.339
●RozwójDoinwestowanieAktywne37 565 zł137-6.1%25 091 zł86%-19 863 zł0.345
●Szeroki programOgraniczenieAktywne45 876 zł110-8.9%16 600 zł95%-11 392 zł0.359
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne40 562 zł123-8.1%21 451 zł90%-16 208 zł0.360
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne34 485 zł150-4.2%28 840 zł83%-23 625 zł0.372
●Bez zmianBez zmianAktywne46 083 zł105-10.0%15 560 zł96%-10 325 zł0.400
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne45 088 zł108-10.4%16 506 zł95%-11 273 zł0.410
●RozwójOgraniczenieAktywne48 845 zł97-10.7%12 970 zł98%-7759 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian30 809 zł127-6.8%35 376 zł83%-22 862 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian33 926 zł114-8.7%32 473 zł86%-19 106 zł0.467
Szeroki programOgraniczenieBez zmian36 565 zł105-9.6%29 200 zł88%-16 643 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian28 372 zł132-6.8%38 361 zł80%-25 028 zł0.483
●OgraniczenieBez zmianAktywne50 541 zł90-12.2%10 694 zł99%-5468 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian31 455 zł118-8.9%35 499 zł83%-21 322 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne49 535 zł93-12.7%11 651 zł99%-6426 zł0.495
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian25 205 zł145-4.9%41 320 zł76%-28 840 zł0.507
Bez zmianBez zmianBez zmian36 963 zł100-10.7%29 665 zł90%-15 454 zł0.511
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian35 965 zł103-11.1%30 619 zł88%-16 404 zł0.522
●Bez zmianOgraniczenieAktywne51 735 zł83-12.7%9451 zł99%-4226 zł0.522
RozwójOgraniczenieBez zmian39 621 zł92-11.4%26 367 zł92%-12 958 zł0.528
Szeroki programBez zmianRezygnacja25 799 zł123-7.3%43 181 zł78%-25 818 zł0.534
RozwójBez zmianRezygnacja28 970 zł110-9.1%40 200 zł83%-22 027 zł0.542
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja31 559 zł101-10.1%37 000 zł84%-19 594 zł0.550
RozwójDoinwestowanieRezygnacja23 412 zł128-7.3%46 092 zł76%-27 953 zł0.560
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja26 548 zł114-9.3%43 154 zł80%-24 212 zł0.566
OgraniczenieBez zmianBez zmian41 405 zł85-12.9%24 866 zł95%-10 613 zł0.576
Bez zmianBez zmianRezygnacja32 059 zł96-11.1%37 315 zł86%-18 339 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja20 192 zł141-5.4%49 129 zł73%-31 801 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian40 398 zł88-13.4%25 841 zł93%-11 574 zł0.585
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja31 062 zł99-11.6%38 273 zł84%-19 288 zł0.591
RozwójOgraniczenieRezygnacja34 669 zł88-11.9%34 117 zł88%-15 874 zł0.594
●LikwidacjaBez zmianAktywne54 922 zł75-14.4%5915 zł100%-698 zł0.595
Bez zmianOgraniczenieBez zmian42 598 zł78-13.4%23 641 zł97%-9374 zł0.604
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne56 107 zł68-14.8%4684 zł100%533 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja36 506 zł81-13.4%32 600 zł92%-13 494 zł0.636
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja35 499 zł84-13.8%33 574 zł91%-14 454 zł0.646
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja37 699 zł74-13.8%31 374 zł92%-12 254 zł0.662
LikwidacjaBez zmianBez zmian45 773 zł70-15.1%20 244 zł99%-5859 zł0.663
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian46 956 zł63-15.5%19 030 zł99%-4631 zł0.696
LikwidacjaBez zmianRezygnacja40 877 zł66-15.5%27 974 zł97%-8735 zł0.715
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja42 061 zł59-16.0%26 759 zł98%-7506 zł0.745
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne60 407 zł53-17.0%0 zł100%5208 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian51 242 zł48-17.7%14 602 zł100%29 zł0.800
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja46 350 zł44-18.1%22 316 zł100%-2842 zł0.841

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 267 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.64 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 37% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.