HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Godziszów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5412 mieszkańcówdochody własne 8123 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.35% do 0.12%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-21.65% do 45.92%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka213 494 zł133-6.6%20 079 zł63%-90 632 zł0.193
●RozwójProgramPodwyżka217 836 zł121-8.5%15 383 zł66%-85 936 zł0.254
Szeroki programBez zmianPodwyżka206 999 zł124-8.9%48 639 zł63%-88 946 zł0.307
●Szeroki programProgramBez zmian188 280 zł133-4.7%114 050 zł62%-92 086 zł0.350
RozwójProgramBez zmian192 609 zł121-6.6%109 483 zł63%-87 405 zł0.353
●Bez zmianProgramPodwyżka221 929 zł109-10.3%10 943 zł67%-81 495 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka211 320 zł112-10.7%44 082 zł65%-84 274 zł0.383
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka201 884 zł116-10.3%68 075 zł63%-89 451 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian196 690 zł109-8.5%105 170 zł64%-82 980 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian182 490 zł124-7.1%142 219 zł62%-90 336 zł0.428
RozwójBez zmianBez zmian186 798 zł112-8.9%137 676 zł63%-85 678 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka206 213 zł104-12.1%63 509 zł64%-84 767 zł0.476
RozwójProgramObniżka173 879 zł121-5.2%181 163 zł62%-88 496 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka226 243 zł96-12.3%6205 zł68%-76 758 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka215 392 zł100-12.5%39 779 zł67%-79 856 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian200 989 zł96-10.5%100 917 zł66%-78 261 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka169 558 zł133-3.3%185 681 zł61%-93 166 zł0.498
Szeroki programWstrzymanieBez zmian177 796 zł116-8.5%160 183 zł62%-90 792 zł0.500
Bez zmianProgramObniżka177 951 zł109-7.1%177 256 zł62%-84 081 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian190 858 zł100-10.7%133 587 zł64%-81 276 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian182 114 zł104-10.3%155 630 zł62%-86 123 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka164 294 zł124-5.7%211 985 zł61%-91 367 zł0.555
OgraniczenieProgramObniżka182 238 zł96-9.1%173 168 zł63%-79 376 zł0.559
RozwójBez zmianObniżka168 593 zł112-7.5%207 840 zł62%-86 721 zł0.564
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka210 295 zł92-13.9%59 195 zł67%-80 339 zł0.576
Bez zmianBez zmianObniżka172 645 zł100-9.4%203 952 zł62%-82 329 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka219 682 zł87-14.5%35 211 zł68%-75 146 zł0.604
Głębokie cięcieProgramBez zmian205 188 zł83-12.5%96 909 zł68%-73 660 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka159 916 zł116-7.1%228 845 zł60%-91 787 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka230 456 zł83-14.3%1644 zł69%-72 139 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian186 183 zł92-12.1%151 552 zł63%-81 710 zł0.617
OgraniczenieBez zmianBez zmian195 133 zł87-12.7%129 510 zł66%-76 584 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka164 224 zł104-8.9%224 704 zł61%-87 130 zł0.638
Głębokie cięcieProgramObniżka186 427 zł83-11.2%169 171 zł65%-74 788 zł0.645
OgraniczenieBez zmianObniżka176 908 zł87-11.4%199 887 zł63%-77 651 zł0.674
Bez zmianWstrzymanieObniżka168 284 zł92-10.7%220 809 zł62%-82 728 zł0.688
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka214 596 zł79-15.8%54 614 zł68%-75 614 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian190 469 zł79-14.0%147 465 zł65%-77 004 zł0.713
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian199 308 zł74-14.7%125 525 zł68%-72 009 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka223 872 zł74-16.4%31 116 zł69%-70 553 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka172 558 zł79-12.7%216 732 zł63%-78 036 zł0.764
Głębokie cięcieBez zmianObniżka181 073 zł74-13.4%195 911 zł65%-73 089 zł0.766
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka218 797 zł66-17.7%50 540 zł68%-71 007 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian194 655 zł66-16.0%143 469 zł67%-72 415 zł0.824
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka176 734 zł66-14.7%212 746 zł64%-73 460 zł0.858

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 339 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 0.51 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 100% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.