HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Batorz

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3031 mieszkańcówdochody własne 6016 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.81% do 0.24%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9.96% do 21.41%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka25 804 zł133-8.2%16 889 zł59%-52 745 zł0.307
●RozwójProgramPodwyżka29 599 zł121-10.0%12 819 zł62%-48 675 zł0.310
●Bez zmianProgramPodwyżka33 157 zł109-11.8%8990 zł64%-44 846 zł0.375
Szeroki programBez zmianPodwyżka24 972 zł124-10.4%19 791 zł59%-51 597 zł0.378
RozwójProgramBez zmian21 402 zł121-8.2%29 687 zł57%-51 181 zł0.398
RozwójBez zmianPodwyżka28 751 zł112-12.2%15 764 zł62%-47 545 zł0.414
Bez zmianProgramBez zmian24 952 zł109-10.0%25 967 zł59%-47 364 zł0.414
●Szeroki programProgramBez zmian17 616 zł133-6.3%33 647 zł55%-55 240 zł0.435
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka23 439 zł116-11.8%23 370 zł58%-52 121 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian20 806 zł112-10.4%33 415 zł57%-49 959 zł0.471
Szeroki programBez zmianBez zmian17 037 zł124-8.6%37 357 zł55%-54 000 zł0.474
Bez zmianProgramObniżka18 890 zł109-8.6%39 508 zł57%-49 222 zł0.482
OgraniczenieProgramBez zmian28 613 zł96-12.0%22 101 zł63%-43 376 zł0.485
●OgraniczenieProgramPodwyżka36 830 zł96-13.7%4987 zł67%-40 844 zł0.486
RozwójProgramObniżka15 347 zł121-6.8%43 221 zł55%-53 031 zł0.492
Bez zmianBez zmianPodwyżka32 295 zł100-14.0%11 976 zł64%-43 733 zł0.492
RozwójWstrzymaniePodwyżka27 225 zł104-13.6%19 334 zł61%-48 060 zł0.499
Bez zmianBez zmianBez zmian24 341 zł100-12.2%29 712 zł60%-46 159 zł0.513
OgraniczenieProgramObniżka22 542 zł96-10.6%35 651 zł59%-45 244 zł0.520
Szeroki programWstrzymanieBez zmian15 658 zł116-10.0%40 657 zł55%-54 462 zł0.533
RozwójBez zmianObniżka14 938 zł112-9.1%46 552 zł55%-51 741 zł0.543
●Szeroki programProgramObniżka11 568 zł133-4.9%47 173 zł51%-57 082 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian19 434 zł104-11.8%36 707 zł57%-50 412 zł0.547
Bez zmianBez zmianObniżka18 466 zł100-10.9%42 857 zł57%-47 949 zł0.560
Szeroki programBez zmianObniżka11 175 zł124-7.2%50 487 zł51%-55 774 zł0.567
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka30 775 zł92-15.3%15 557 zł63%-44 240 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian32 199 zł83-14.0%18 475 zł66%-39 476 zł0.589
OgraniczenieBez zmianBez zmian27 984 zł87-14.2%25 866 zł63%-42 190 zł0.596
Bez zmianWstrzymanieBez zmian22 975 zł92-13.6%32 997 zł59%-46 603 zł0.599
Głębokie cięcieProgramObniżka26 121 zł83-12.7%32 150 zł63%-41 355 zł0.600
OgraniczenieBez zmianPodwyżka35 949 zł87-15.9%8093 zł68%-39 751 zł0.604
RozwójWstrzymanieObniżka13 680 zł104-10.4%49 607 zł55%-52 148 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka9910 zł116-8.6%53 549 zł50%-56 189 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka40 428 zł83-15.7%1113 zł71%-36 930 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka22 100 zł87-12.9%39 085 zł59%-43 991 zł0.619
Bez zmianWstrzymanieObniżka17 214 zł92-12.2%45 904 zł56%-48 348 zł0.638
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian26 627 zł79-15.5%29 141 zł62%-42 624 zł0.686
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka34 438 zł79-17.2%11 689 zł67%-40 246 zł0.692
OgraniczenieWstrzymanieObniżka20 858 zł79-14.2%42 065 zł59%-44 379 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian31 554 zł74-16.2%22 382 zł67%-38 309 zł0.705
Głębokie cięcieBez zmianObniżka25 662 zł74-14.9%35 660 zł63%-40 120 zł0.708
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka39 530 zł74-17.8%4442 zł71%-35 856 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian30 205 zł66-17.4%25 591 zł65%-38 733 zł0.794
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka24 427 zł66-16.2%38 632 zł62%-40 498 zł0.797
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka38 027 zł66-19.1%7971 zł71%-36 342 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 292 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 0.33 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 100% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.