Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat świdnicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy68 991 mieszkańcówdochody własne 6924 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.18% do 0.03%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-4.38% do 25.42%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	68 789 zł	132	-0.9%	23 464 zł	78%	-38 196 zł	0.291
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	65 968 zł	137	-0.9%	25 531 zł	76%	-40 263 zł	0.317
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	71 616 zł	119	-2.8%	19 538 zł	79%	-34 270 zł	0.322
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	63 089 zł	150	+1.1%	29 515 zł	74%	-44 247 zł	0.337
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	68 762 zł	123	-3.0%	21 686 zł	79%	-36 386 zł	0.343
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	74 668 zł	110	-3.8%	17 149 zł	80%	-31 881 zł	0.347
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	74 361 zł	105	-5.0%	15 742 zł	81%	-30 450 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	73 378 zł	108	-5.4%	16 678 zł	80%	-31 387 zł	0.401
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	56 742 zł	127	-1.7%	45 482 zł	74%	-41 661 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	59 677 zł	114	-3.6%	43 683 zł	76%	-37 701 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	54 043 zł	132	-1.7%	49 575 zł	72%	-43 677 zł	0.478
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	62 602 zł	105	-4.6%	39 292 zł	78%	-35 366 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	56 946 zł	118	-3.8%	47 804 zł	75%	-39 766 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	51 056 zł	145	+0.3%	51 432 zł	70%	-47 696 zł	0.495
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	62 531 zł	100	-5.7%	41 966 zł	79%	-33 845 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	61 546 zł	103	-6.2%	42 915 zł	78%	-34 784 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	50 276 zł	123	-2.2%	59 836 zł	71%	-43 700 zł	0.540
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	53 277 zł	110	-4.1%	57 906 zł	74%	-39 712 zł	0.553
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	56 140 zł	101	-5.1%	53 642 zł	75%	-37 400 zł	0.560
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	47 639 zł	128	-2.2%	63 803 zł	69%	-45 692 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	50 607 zł	114	-4.3%	61 902 zł	71%	-41 754 zł	0.577
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	44 586 zł	141	-0.2%	65 790 zł	66%	-49 739 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 267 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.39 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 67% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.