HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat świdnicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy68 991 mieszkańcówdochody własne 6924 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.18% do 0.03%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.38% do 25.42%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne68 789 zł132-0.9%23 464 zł78%-38 196 zł0.291
●RozwójDoinwestowanieAktywne65 968 zł137-0.9%25 531 zł76%-40 263 zł0.317
●RozwójBez zmianAktywne71 616 zł119-2.8%19 538 zł79%-34 270 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne63 089 zł150+1.1%29 515 zł74%-44 247 zł0.337
Bez zmianDoinwestowanieAktywne68 762 zł123-3.0%21 686 zł79%-36 386 zł0.343
●Szeroki programOgraniczenieAktywne74 668 zł110-3.8%17 149 zł80%-31 881 zł0.347
Bez zmianBez zmianAktywne74 361 zł105-5.0%15 742 zł81%-30 450 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne73 378 zł108-5.4%16 678 zł80%-31 387 zł0.401
●RozwójOgraniczenieAktywne77 429 zł97-5.7%13 298 zł82%-28 030 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian56 742 zł127-1.7%45 482 zł74%-41 661 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian59 677 zł114-3.6%43 683 zł76%-37 701 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian54 043 zł132-1.7%49 575 zł72%-43 677 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian62 602 zł105-4.6%39 292 zł78%-35 366 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne78 906 zł90-7.3%10 815 zł83%-25 531 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne77 913 zł93-7.8%11 763 zł82%-26 480 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian56 946 zł118-3.8%47 804 zł75%-39 766 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian51 056 zł145+0.3%51 432 zł70%-47 696 zł0.495
Bez zmianBez zmianBez zmian62 531 zł100-5.7%41 966 zł79%-33 845 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne80 113 zł83-7.8%9563 zł85%-24 280 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian61 546 zł103-6.2%42 915 zł78%-34 784 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian65 473 zł92-6.5%37 565 zł79%-31 480 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja50 276 zł123-2.2%59 836 zł71%-43 700 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja53 277 zł110-4.1%57 906 zł74%-39 712 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja56 140 zł101-5.1%53 642 zł75%-37 400 zł0.560
RozwójDoinwestowanieRezygnacja47 639 zł128-2.2%63 803 zł69%-45 692 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja50 607 zł114-4.3%61 902 zł71%-41 754 zł0.577
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja44 586 zł141-0.2%65 790 zł66%-49 739 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian67 061 zł85-8.1%37 155 zł81%-28 944 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian66 066 zł88-8.5%38 116 zł80%-29 895 zł0.590
Bez zmianBez zmianRezygnacja56 196 zł96-6.2%56 060 zł76%-35 829 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne83 372 zł75-9.6%5979 zł86%-20 703 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja55 211 zł99-6.7%57 009 zł76%-36 768 zł0.604
RozwójOgraniczenieRezygnacja59 077 zł88-7.0%51 784 zł78%-33 486 zł0.606
Bez zmianOgraniczenieBez zmian68 266 zł78-8.5%35 916 zł82%-27 695 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne84 569 zł68-10.1%4738 zł87%-19 463 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja60 729 zł81-8.5%51 245 zł79%-30 923 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja59 734 zł84-9.0%52 206 zł79%-31 874 zł0.659
LikwidacjaBez zmianBez zmian71 513 zł70-10.4%32 432 zł83%-24 132 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja61 934 zł74-9.0%50 006 zł79%-29 674 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian72 707 zł63-10.8%31 204 zł85%-22 894 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja65 184 zł66-10.8%46 518 zł82%-26 107 zł0.726
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne88 949 zł53-12.3%0 zł92%-14 732 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja66 379 zł59-11.3%45 290 zł82%-24 869 zł0.756
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian77 073 zł48-13.0%26 750 zł87%-18 180 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja70 749 zł44-13.5%40 852 zł85%-20 150 zł0.850

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 267 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.39 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 67% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.